Nowa pomoc dla osób ze zbieractwem. Gdańsk łączy porządkowanie z terapią

Za zamkniętymi drzwiami problem potrafi narastać latami, aż zwykłe mieszkanie staje się trudne do bezpiecznego używania. W Gdańsku uruchomiono dziś szerzej opisaną ścieżkę wsparcia dla osób z syllogomanią, czyli zaburzeniem zbieractwa, które uderza nie tylko w samego chorego, lecz także w domowników i sąsiadów. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wraz z Gdańskimi Nieruchomościami przygotowali narzędzia, szkolenia i procedury, aby szybciej reagować na sygnały alarmowe. Chodzi o coś więcej niż samo sprzątanie – o połączenie porządkowania lokalu z pomocą psychologiczną i pracą socjalną.

• Za stertą rzeczy kryje się zaburzenie, które potrafi zdominować całe życie
• MOPR i Gdańskie Nieruchomości pracują według jednej ścieżki
• Ankiety, szkolenia i plakaty mają skrócić drogę do pomocy

Za stertą rzeczy kryje się zaburzenie, które potrafi zdominować całe życie

Syllogomania nie jest zwykłym nieładem. To zaburzenie, w którym pojawia się przymus gromadzenia coraz większej liczby przedmiotów, śmieci i rzeczy pozornie niepotrzebnych, a ich wyrzucenie staje się dla chorej osoby niemal niemożliwe. Z czasem przestrzeń mieszkalna przestaje spełniać swoją funkcję, a codzienność zaczyna się rozsadzać od środka.

Miejski program zwraca uwagę na skutki zdrowotne i sanitarne. W takich mieszkaniach pojawia się wilgoć, pleśń, robactwo, a wraz z nimi zagrożenie infekcjami. Dochodzi też ryzyko pożaru, które w gęsto wypełnionych rzeczami lokalach rośnie błyskawicznie. Do tego dochodzi ciężar psychiczny – izolacja, obniżony nastrój i coraz większe odcięcie od otoczenia.

W dokumentach miasta podkreślono również drugi, mniej widoczny wymiar problemu. Zbieractwo potrafi prowadzić do konfliktów rodzinnych, sporów z sąsiadami, interwencji administracyjnych, a w skrajnych sytuacjach nawet do utraty mieszkania. W części przypadków pojawia się także niekontrolowane przygarnianie zwierząt bez zapewnienia im warunków do życia.

MOPR i Gdańskie Nieruchomości pracują według jednej ścieżki

Podstawą nowego rozwiązania jest zarządzenie prezydenta Gdańska z 27 listopada 2025 roku, na mocy którego przyjęto program wsparcia osób z syllogomanią. Dokument nie kończy się na opisie zjawiska. Wyznacza kolejne kroki działania – od rozpoznania problemu, przez uporządkowanie i oczyszczenie mieszkania, po objęcie osoby pomocą terapeutyczną i socjalną.

W systemie uczestniczą przede wszystkim Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Gdańsku oraz Gdańskie Nieruchomości. Do tego dochodzą instytucje odpowiedzialne za gospodarkę odpadami, politykę mieszkaniową, nadzór nad przepisami porządkowymi i usuwanie miejscowych zagrożeń. W przypadku oczyszczania lokalu przewidziano nawet czasowe przeniesienie osoby do pomieszczenia wskazanego przez GN, aby prace mogły zostać przeprowadzone bezpiecznie i bez dodatkowego chaosu.

Istotny jest też etap po akcji porządkowej. Miasto zakłada monitoring sytuacji i dalsze ograniczanie gromadzenia rzeczy, bo jednorazowe opróżnienie mieszkania nie rozwiązuje problemu. Bez wsparcia specjalistów, kontaktu z rodziną i bieżącej kontroli zaburzenie bardzo łatwo wraca.

Ankiety, szkolenia i plakaty mają skrócić drogę do pomocy

Gdańsk przygotował już narzędzia, które mają pomóc szybciej rozpoznać skalę kłopotu. Powstały ankiety diagnostyczne oceniające zarówno ryzyko występowania zaburzenia, jak i bezpieczeństwo samej osoby oraz otoczenia. Do tego doszła broszura dla służb miejskich, opisująca, jak rozmawiać z osobą zmagającą się ze zbieractwem i jak prowadzić dalszą współpracę, zamiast ograniczać się do jednorazowej reakcji.

Trwają też szkolenia dla urzędników i policjantów, a wkrótce ma ruszyć cykl spotkań dla przedstawicieli rad dzielnic. Równolegle prowadzona jest kampania społeczna pod hasłem o potrzebie wsparcia przy porządkowaniu i leczeniu, a plakaty informacyjne trafiają do rad dzielnic, spółdzielni, przychodni oraz komunikacji miejskiej. To ważne, bo pierwsze sygnały często pojawiają się właśnie tam, gdzie ludzie widzą narastający problem najwcześniej.

Zgłoszenia dotyczące zbieractwa przyjmują specjaliści MOPR. Kontakt wygląda następująco:

• MOPR w Gdańsku – tel. 58 342 31 50, w godzinach pracy, e-mail: [email protected]
• Ośrodek Interwencji Kryzysowej MOPR – tel. 58 511 01 21, czynny przez całą dobę, siedem dni w tygodniu

W centrum całego programu stoi jedno założenie: osoba zmagająca się ze zbieractwem nie poradzi sobie z tym sama. Potrzebuje wsparcia lekarza, psychologa, pracownika socjalnego, a często także pomocy rodziny i osób z najbliższego otoczenia. Właśnie takie połączenie ma dać szansę na wyjście z problemu, który z zewnątrz bywa mylony ze zwykłym bałaganem, a w środku jest już poważnym kryzysem.

na podstawie: MOPR Gdańsk.