Eksperyment na mózgach astronautów z Gdańska może zmienić trening kosmiczny

Polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski uczestniczył w unikalnym eksperymencie neurofeedback EEG, który ma pomóc w walce ze stresem podczas misji kosmicznych. Naukowcy z Gdańska wrócili właśnie z Kolonii po pracy nad badaniami prowadzonymi na astronautach misji Axiom 4, a efekty ich działań mogą zmienić przyszłość treningów kosmonautów.

• Gdańscy naukowcy kończą eksperyment na astronautach misji Axiom 4
• Gdańskie metody neurofeedback EEG mogą zmienić trening astronautów

Gdańscy naukowcy kończą eksperyment na astronautach misji Axiom 4

Pod koniec ubiegłego tygodnia prof. Marcin Dornowski z Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku wraz z zespołem badawczym wrócił z Kolonii, gdzie realizowali badania bezpośrednio po przylocie astronautów z Houston. Eksperyment dotyczył metody “Neurofeedback EEG”, która ma za zadanie obniżyć poziom stresu u astronautów podczas izolacji w przestrzeni kosmicznej.

Badania rozpoczęły się jeszcze przed startem misji w Polsce na polskim astronaucie Sławoszu Uznańskim-Wiśniewskim, a następnie kontynuowano je w Houston na drugim członku ekspedycji, którego nazwiska nie ujawniono. Koordynacja działań była wyzwaniem logistycznym ze względu na różne agencje kosmiczne opiekujące się astronautami – Europejską Agencję Kosmiczną oraz prywatną firmę Axiom Space.

• Jesteśmy bardzo zmęczeni, ale szczęśliwi - powiedział kilka godzin po powrocie gdański naukowiec. - Po przylocie misji ze stacji kosmicznej musieliśmy złapać obu astronautów, co nie było logistycznie proste, bo każdy ma swój terminarz i każdy jest pod opieką innej agencji kosmicznej - Polak jest pod opieką Europejskiej Agencji Kosmicznej, a drugi członek misji pod opieką Axiom Space (prywatna firma amerykańska), więc musieliśmy połączyć terminarze obu agencji.

Zespół odpowiedzialny za eksperyment tworzą: prof. Inna Sokołowska, dr hab. Marcin Dornowski, dr Milena Lachowicz oraz dr Tomasz Szot.

Gdańskie metody neurofeedback EEG mogą zmienić trening astronautów

Choć ostateczne wyniki badań będą znane dopiero po szczegółowej analizie danych, już teraz profesor Dornowski dostrzega pozytywne sygnały płynące z eksperymentu.

• Jeszcze nie do końca jesteśmy w stanie powiedzieć, jakie są efekty eksperymentu, dlatego że do wyników, które do nas spływają, a jest ich mnóstwo, dopiero teraz po powrocie siądziemy - tłumaczy Marcin Dornowski. - Musimy przynajmniej kilkadziesiąt godzin poświęcić na to, aby te liczby przeanalizować i porównać wyniki sprzed misji i po powrocie astronautów. Natomiast na pierwszy rzut oka ja twierdzę, że nic mnie nie zdziwiło i to co było zaplanowane, zostało zrealizowane.

Eksperyment był prowadzony w warunkach double-blind – ani astronauci, ani naukowcy nie wiedzieli, kto otrzymywał rzeczywisty neurofeedback, a kto wersję placebo. Profesor Dornowski już zna tę informację i obserwacje z orbity oraz okresu po powrocie pozwalają mu formułować pierwsze optymistyczne wnioski.

• Obserwacja tego co się działo na orbicie i tego co się działo po przylocie pozwala wyciągać pierwsze pozytywne wnioski z eksperymentu. Myślę, że po przeliczeniu wyników badań otrzymamy taką odpowiedź, jaką zakładaliśmy, że nasze cele i hipotezy zostały zrealizowane. Może wyniki nie zmienią świata, ale może zmienią podejście w treningu astronautów w przyszłości – zapowiada wciąż jeszcze ostrożnie naukowiec.

Metoda neurofeedback EEG jest już stosowana m.in. u sportowców i wcześniej potwierdzono jej skuteczność podczas analogowych eksperymentów prowadzonych na Ziemi. Teraz pojawia się szansa na jej wdrożenie jako wsparcia dla astronautów przygotowujących się do lotów kosmicznych.

• Zakładam, że będzie można w przyszłości tą prostą metodą tak wesprzeć astronautę w treningu przed misją kosmiczną, że zdobędzie on taki zasób mechanizmów obronnych, które pozwolą mu działać efektywniej - podsumowuje profesor Dornowski.

Oficjalne wyniki eksperymentu zostaną przedstawione we wrześniu lub październiku 2025 roku.

Na podstawie: UM Gdańsk