Estakada Rakoczego – gigantyczna konstrukcja, która niemal zniknęła w morenie zabudowy

Przygotowania do remontu Estakady Rakoczego właśnie się rozpoczęły – na miejscu pojawiają się zaplecze budowy, znaki i tymczasowa organizacja ruchu. W Gdańsku przypominają historię obiektu, którego realizacja przeciągała się przez lata z powodu trudnych warunków gruntowych, braków materiałów i przerw finansowych. Teraz, zanim ruszą prace, warto przypomnieć jak powstawała i co zadecydowało o jej rozmiarach oraz ostatecznym kształcie.

• Estakada Rakoczego – od śmiałego projektu do „płyty startowej lotniska”
• Gdańsk – transformacja gospodarcza i infrastruktura decydowały o tempie inwestycji

Estakada Rakoczego – od śmiałego projektu do „płyty startowej lotniska”

Estakada powstała jako fragment planowanej ulicy Nowopiecewskiej (dzisiejsza ul. Franciszka Rakoczego) – miała łączyć ul. Kartuską z osiedlem Piecki-Migowo przy ul. Jaśkowa Dolina. Dokumentację opracowano pod koniec lat 70. w gdańskim biurze projektowym; projekt przewidywał imponujące wymiary: około 355 m długości i ponad 44 m szerokości, z wydzielonym torowiskiem tramwajowym, chodnikami i szerokimi jezdniami.

Budowa zaczęła się w trudnych warunkach terenowych – teren był podmokły, bagnisty i pełnił funkcję retencyjną. Konstrukcja opierała się na 14-przęsłowym ustrój ramownicowym z prefabrykowanymi belkami sprężonymi, a podpory posadowiono na palach typu Vibro Fundex. Problemy geodezyjne, trudne warunki wodno-gruntowe oraz niedobory materiałów i sprzętu znacząco wydłużyły prace. W toku realizacji pojawiały się konieczności stosowania stalowych ścianek szczelnych, dodatkowych wzmocnień dróg i wielokrotne poprawki fundamentów.

Kluczowe etapy i fakty:

• Rozpoczęcie palowania przez wykonawcę robót palowych – 23.04.1979 (przekazanie placu budowy).
• Prefabrykacja belek i późniejszy montaż z użyciem dźwignicy pełzającej DP-40/6 – prace montażowe trwały wiele lat, a ostatnie prefabrykaty zamontowano dopiero pod koniec lat 90.
• Montaż pomostu i zbrojenia, a następnie betonowania zakończyły się na przełomie lat 80. i 90.
• Próby obciążeniowe przeprowadzone przez Politechnikę Gdańską oraz warunkowe oddanie do ruchu drogowego – obiekt udostępniono dla ruchu drogowego pod koniec 1995 roku.
• Odbiór końcowy i przekazanie do utrzymania zgłoszono w dokumentacji budowy i formalnie sfinalizowano pod koniec lat 90.

W trakcie budowy zmieniały się wykonawcy i nazwy firm powiązanych z inwestycją – pierwotnie realizacją zajmowało się Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych (WPRD), później pojawiały się przekształcenia i upadłości, które wpływały na ciągłość finansowania i dostęp do zasobów. Jakość materiałów, zwłaszcza betonów używanych w latach 80., wymagała późniejszych napraw i zabezpieczeń antykorozyjnych pod nadzorem instytutów badawczych.

Gdańsk – transformacja gospodarcza i infrastruktura decydowały o tempie inwestycji

Budowa estakady przypadła na okres, w którym Polska borykała się z deficytami materiałów, sprzętu i funduszy. Przemiany ustrojowe oraz upadłość pierwotnego wykonawcy doprowadziły do przestojów i reorganizacji. Nawet gdy konstrukcja osiągnęła „stan surowy”, pozostawały prace wykończeniowe, poprawki i protokoły odbiorowe, które w czasie transformacji wydłużały finalizację projektu.

Instytucje i firmy, które odegrały rolę przy obiekcie:

• Nadzór projektowy i badania – Politechnika Gdańska, Instytut Badawczy Dróg i Mostów (IBDiM).
• Realizacja prefabrykacji i montażów – przedsiębiorstwa zewnętrzne, w tym zakłady produkujące belki prefabrykowane oraz dostawcy specjalistycznego sprzętu.
• Odbiory i utrzymanie – Zarząd Dróg i Zieleni w Gdańsku przejął opiekę nad estakadą po zakończeniu robót.

W efekcie dopiero po latach, gdy pojawiły się środki i technologie, estakada doczekała się dokończenia torowiska tramwajowego – pierwsze tramwaje przejechały po obiekcie w sierpniu 2015 roku, a prace torowe wykonała gdyńska firma MTM.

Prace naprawcze i modernizacyjne, które miały miejsce po ukończeniu podstawowej konstrukcji, pokazały, że długotrwała realizacja i wahania jakości materiałów zostawiają ślad w wymaganiach utrzymania dużych obiektów inżynierskich.

Dla osób poruszających się w rejonie: wykonawca już przygotowuje teren – ustawiane jest zaplecze budowy, znaki drogowe i wprowadzana tymczasowa organizacja ruchu. Etapy prac będą zależne od warunków atmosferycznych, więc kierowcy i pasażerowie komunikacji miejskiej powinni liczyć się z okresowymi utrudnieniami w rejonie centrum handlowego Morena przy ul. Rakoczego. Praktyczne wskazówki:

• Spodziewać się oznakowania i zmian w organizacji ruchu – warto zwracać uwagę na ustawione tablice i znaki.
• Prace przygotowawcze obejmują montaż zaplecza budowy – parkingi i miejsca manewrowe mogą ulec czasowej zmianie.
• Kolejne etapy będą uzależnione od pogody – intensywne opady mogą opóźnić roboty.

Remont to okazja, by przypomnieć skalę i historię obiektu, który mimo ogromnych rozmiarów dziś dyskretnie wtapia się w zabudowę Moreny. Jednocześnie prace przywrócą estakadzie sprawność, nad którą przez lata pracowały instytucje i przedsiębiorstwa zaangażowane w jej budowę i późniejsze modernizacje.

na podstawie: GZDiZ.