Poezja w Gdańsku szuka miejsc styku między rozmową a pęknięciem

W połowie kwietnia Gdańsk na trzy dni odda głos poezji, która nie chce zostać w bezpiecznym narożniku. Festiwal Europejski Poeta Wolności wraca z pytaniem o to, co jeszcze potrafi łączyć ludzi w czasie napięć, kryzysów i coraz ostrzejszych podziałów. W centrum znajdą się debaty, spotkania, warsztaty i czytania, ale najważniejsze będzie coś prostszego – próba wspólnego myślenia w mieście, które lubi rozmowę.

• Gdański festiwal wybiera rozmowę zamiast zamknięcia
• Program rozciąga poezję między sceną, spacerem i warsztatem
• Nagroda Europejski Poeta Wolności znów odda głos przekładowi

Gdański festiwal wybiera rozmowę zamiast zamknięcia

Tegoroczna, dziewiąta edycja Europejskiego Poety Wolności odbędzie się pod hasłem „Miejsca styku”. Organizatorzy patrzą na nie szeroko – to mają być zarówno chwile spotkania czytelnika z tekstem, jak i momenty, w których ludzie siadają naprzeciw siebie i próbują przejść od różnic do rozmowy. Program przygotowały Magdalena Kicińska i Małgorzata Lebda, a ich propozycja mocno osadza poezję w teraźniejszości, zamiast traktować ją jak odległy, elegancki dodatek do kultury.

„Ciekawi nas również to, co nie styka: krawędzie chaosu, na których dziś funkcjonujemy” – mówi Magdalena Kicińska.

To właśnie z tej perspektywy festiwal stawia pytania o wojnę, przemoc oglądaną na ekranie telefonu, rosnącą polaryzację, ale też o sztuczną inteligencję i zmiany klimatu. Nie ma tu ucieczki od rzeczy trudnych. Jest za to przekonanie, że literatura wciąż może być miejscem, w którym człowiek nie musi od razu się zgadzać, ale może zacząć słuchać.

Program rozciąga poezję między sceną, spacerem i warsztatem

Wydarzenia zaplanowano od 16 do 18 kwietnia 2026 roku, a większość z nich odbędzie się w siedzibie Instytutu Kultury Miejskiej przy Targu Rakowym 11. Wstęp na wszystkie spotkania jest bezpłatny, choć na część z nich trzeba wcześniej się zapisać. Gala wręczenia nagrody będzie wyjątkiem – tam wejście możliwe jest wyłącznie z zaproszeniem.

W programie znalazły się między innymi:

• wykład mistrzowski Marii Peszek
• spotkania z młodymi poetami międzynarodowej sieci Versopolis
• dźwiękowy spacer poetycki prowadzony przez Marcina Dymitera
• przyrodniczy spacer z oceanografem prof. Janem Marcinem Węsławskim
• spotkanie przygotowane przez Gdański Klub Książki
• slam poetycki na finał, prowadzony przez grupę Klancyk

Na osobne miejsce w programie zapracowały też debaty. 16 kwietnia rozmowa skupi się na poezji w czasie kryzysów i stanów wyjątkowych. Następnego dnia uczestnicy przyjrzą się relacji kultury ze sztuczną inteligencją, a także temu, co dzieje się z poezją, gdy wchodzi w kontakt z AI. W sobotę zaplanowano dwie kolejne debaty – o tym, co „nie styka”, czyli o konfliktach, braku porozumienia i budowaniu mostów, oraz o poetyckich biografiach.

Nie zabraknie też warsztatów. Pojawi się tu zarówno ścieżka bardziej ekspercka, jak tłumaczenie poezji z Kają Gucio, jak i zajęcia kierowane do różnych grup wiekowych. Dla dzieci i młodzieży spotkania wprowadzające w świat poezji poprowadzą Joanna Mueller i Joanna Rusinek, a Bianka Rolando przygotuje twórcze zajęcia dla dorosłych.

Nagroda Europejski Poeta Wolności znów odda głos przekładowi

Festiwal tradycyjnie otacza także Nagrodę Literacką Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności. Już pierwszego dnia podczas Nocnego Czytania Poezji publiczność usłyszy wiersze nominowanych autorek i autorów, również w ich własnym brzmieniu i w językach oryginału. 17 kwietnia odbędą się spotkania z tłumaczami nominowanych tomów, a wieczorem w Teatrze Wybrzeże zostanie wręczona nagroda podczas gali przygotowanej w reżyserii Katarzyny Minkowskiej i prowadzonej przez Katarzynę Kasię. W sobotę Michał Nogaś porozmawia ze zwycięskim duetem.

Do tegorocznej nagrody nominowano sześć tomów:

• Amina Elmi, „Z całą miłością” – przekład: Bogusława Sochańska
• Nora Iuga, „Niewola kręgu” – przekład: Enormi Stationis
• Laima Kreivytė, „Stany nieważkości” – przekład: Dominika Jagiełka
• Luigi Nacci, „Jak przechodzi światło. Wiersze z lat 2004–2024” – przekład: Joanna Ganobis
• Roger Robinson, „Przenośny raj” – przekład: Bartosz Wójcik
• A.E. Stallings, „Druga strona detalu. Wiersze z lat 1999–2024” – przekład: Janusz Solarz

Wśród gości festiwalu mają pojawić się między innymi Maria Peszek, Krzysztof Siwczyk, Mykoła Riabczuk, Paulina Małochleb, tandem Już Tłumaczę, Alek Hudzik, Jan Sowa, Olga Wróbel, Kalina Błażejowska, Justyna Sobolewska, Izolda Kiec i Michał Nogaś. Zapowiedziano też udział twórczyń i twórców nominowanych tomów.

Na wybrane wydarzenia przewidziano tłumaczenie na PJM oraz język angielski. Dla osób, które chcą wejść w festiwal od strony praktycznej, najważniejsza wiadomość jest prosta – większość programu jest otwarta i bezpłatna, a w Gdańsku znów będzie można sprawdzić, czy poezja naprawdę potrafi skracać dystans między ludźmi.

na podstawie: Referat Prasowy UM Gdańsk.