Literacki kompas wskazał drogę do nowej wystawy w Sierocińcu

W przyszłej siedzibie Domu Literatury w Gdańsku zaczyna się układać opowieść o mieście, które przez wieki pisało własny charakter portem, językami i historiami mieszkańców. Najważniejszy etap konkursu rozstrzygnięto, ale to dopiero pierwszy krok do powstania wystawy stałej w zabytkowym Zespole Sierocińca. Zwycięska koncepcja ma nie tylko pokazać literaturę, lecz także spiąć ją z miejscem, w którym kiedyś działała zupełnie inna instytucja.

• Koncepcja, która połączyła literaturę z historią miejsca
• Gdańsk pokazany przez opowieści, a nie tylko przez daty
• Co wydarzy się dalej w przyszłej siedzibie Domu Literatury

Koncepcja, która połączyła literaturę z historią miejsca

Do konkursu wpłynęło 20 prac, z których po weryfikacji formalnej 14 trafiło do oceny merytorycznej. W takiej formule łatwo zgubić się w detalach, ale jury postawiło na projekt, który najpełniej łączył kilka porządków naraz: dziedzictwo literackie Gdańska, jego wielokulturowy charakter, a także historię samego Zespołu Sierocińca.

Zwyciężył „Literacki kompas Gdańska” przygotowany przez Locativo Sp. z o.o. Autorzy otrzymają 50 tys. zł, a sama koncepcja stanie się punktem wyjścia do dalszych prac. Jury zwróciło uwagę na szerokie ujęcie tematu, mocny potencjał edukacyjny i społeczny oraz na to, że projekt nie odrywa wystawy od miejsca, w którym ma powstać. To ważne, bo przyszła ekspozycja nie ma być zbiorem luźnych plansz, lecz opowieścią osadzoną w konkretnym budynku i w konkretnym mieście.

Gdańsk pokazany przez opowieści, a nie tylko przez daty

Nowa wystawa ma prowadzić zwiedzających przez Gdańsk widziany oczami literatury. W praktyce oznacza to spojrzenie na miasto jako na przestrzeń portową, wielojęzyczną i złożoną z wielu warstw pamięci. Taki kierunek może okazać się szczególnie cenny dla osób, które szukają w muzeach nie tylko faktów, ale też szerszego kontekstu: jak miasto zmieniało się pod wpływem ludzi, tekstów i kolejnych epok.

Doceniony projekt ma też mocny wymiar dostępności. To istotne, bo Dom Literatury ma być miejscem otwartym na różne grupy odbiorców, a nie wyłącznie na stałych bywalców wydarzeń kulturalnych. Z kolei powiązanie wystawy ze współczesnym życiem literackim miasta daje szansę, by nowa instytucja nie zamknęła się w przeszłości, tylko opowiadała również o tym, co dzieje się tu i teraz.

W konkursie drugą nagrodę otrzymali Kacper Dziekan i Magdalena Jaszcza za projekt „Gdański palimpsest”. Trzecie miejsce przyznano Nostromo Studio Sp. z o.o. za „Dom Tysiąca Opowieści. Gdańsk jako proces twórczy”. Wszystkie te propozycje pokazują, że temat literatury w Gdańsku daje pole do bardzo różnych interpretacji – od miejskiej pamięci po proces tworzenia.

Co wydarzy się dalej w przyszłej siedzibie Domu Literatury

Wybrana koncepcja nie jest jeszcze gotową wystawą. To raczej solidny szkic, na którym dopiero trzeba oprzeć scenariusz zwiedzania, rozwiązania ekspozycyjne, multimedia i pełną dostępność. Kolejny etap spadnie na Dyrekcję Rozbudowy Miasta Gdańska, która ma ogłosić postępowanie na opracowanie scenariuszy wystawy wraz z projektem wykonawczym.

Według zapowiedzi, procedura ma ruszyć w drugiej połowie 2026 r. Do tego czasu przed zespołem stoi sporo pracy, bo samo wyłonienie koncepcji to dopiero początek drogi do miejsca, które ma łączyć kulturę, turystykę i pamięć o siedemnastowiecznym zabytku.

Cały konkurs przeprowadzono w ramach projektu dotyczącego przywrócenia wartości Zespołowi Sierocińca w Gdańsku, wraz z konserwacją, rekonstrukcją i adaptacją budynków do nowych funkcji. W tle jest więc nie tylko nowa wystawa, ale też szersza przemiana historycznego założenia, które ma dostać kolejne życie w miejskim obiegu kultury.

na podstawie: Referat Prasowy UM Gdańsk.