Noblista na Placu Solidarności. Gdańsk szykuje kulminację Święta Wolności

Aleś Bialacki stanie w czwartek na tym samym podium, z którego 37 lat temu padły słowa o nowym początku. Wokół niego zbierze się gdańska władza, opozycyjni weterani i młodzi dziennikarze z dwunastu krajów – bo wolność, jak się okazuje, wciąż wymaga obrony.

Europejskie Centrum Solidarności zamieni się w pierwszy weekend czerwca w laboratorium refleksji o tym, co z wyborów 4 czerwca 1989 roku zostało na trwałe, a co – mimo deklaracji – wymaga ciągłego odzyskiwania. Program obchodów rozciąga się na dwa dni, z kulminacją w czwartkowe popołudnie.

• Plac Solidarności znów stanie się sceną
• Młodzi dziennikarze z Europy kończą roczny marsz
• Spacery, które nie mieszczą się w podręcznikach
• Odznaka dla tych, którzy „tworzą historię na nowo"
• Forum o przyszłości, która już się zaczęła
• Kurzeń wieczorem

Plac Solidarności znów stanie się sceną

Czwartkowa uroczystość rozpocznie się o godzinie 16.00. Na Placu Solidarności – miejscu, które dla wielu Gdańszczan wciąż brzmi jak synonim przemiany – zabiorą głos osobistości o skrajnie różnych biografiach. Aleś Bialacki, białoruski laureat Pokojowej Nagrody Nobla i były więzień polityczny, podzieli podium z Hanną Suchocką, pierwszą kobietą na stanowisku premiera w Polsce. Obok nich stanie marszałek Senatu Małgorzata Kidawa-Błońska, prezydent Aleksandra Dulkiewicz oraz przedstawicielka pomorskiego zarządu województwa Agnieszka Baranowska. Głos zabiorą też Bożena Rybicka-Grzywaczewska, przewodnicząca Kolegium Historyczno-Programowego ECS, i Daria Śliwa, szefowa Stowarzyszenia Parlament Młodych RP.

Oprawę muzyczną powierzono chórowi Vyrij. Prowadzenie – Adamowi Aleksiejukowi i Laurze Haras.

Młodzi dziennikarze z Europy kończą roczny marsz

Dzień wcześniej, w środę 3 czerwca, ECS zamknie edycję Akademii Solidarności. Finał o godzinie 15.00 w sali E wystawy stałej zgromadzi uczestników z dwunastu krajów – od Białorusi i Gruzji po Portugalię i Wielką Brytanię. Roczny program edukacyjny, realizowany wspólnie z Fundacją im. Friedricha Eberta i magazynem „New Eastern Europe", przerabiał z nimi etykę mediów, fact-checking i mechanizmy dezinformacji. Certyfikaty odbiorą ci, którzy przetrwali kilkadziesiąt godzin warsztatów i wizyt studyjnych.

Wieczorem, o 18.00 w audytorium, odbędzie się spotkanie z samym Bialackim. Podstawą rozmowy będzie książka „Aleś" – pisana w więzieniu, wydana przez Białoruski PEN, organizację uznawaną przez władze w Mińsku za ekstremistyczną. O życiu noblisty opowie Taciana Niadbaj, prezeska tejże instytucji.

Spacery, które nie mieszczą się w podręcznikach

4 czerwca wystawa stała ECS zmieni się w przestrzeń osobistych świadectw. Cykl „W samo południe" to trzy oprowadzania zaczynające się o 12.00, 13.30 i 15.00 – każde z innym przewodnikiem i innym kluczem do historii.

Jan Krzysztof Bielecki, ekonomista i były premier, poprowadzi uczestników przez własne doświadczenia z podziemia i Okrągłego Stołu. Anna Beata Bohdziewicz, autorka „Fotodziennika", pokaże przełom przez obiektyw – dokumentowała stan wojenny, obrady, codzienność opozycji. Jacek Żakowski, współzałożyciel „Gazety Wyborczej", zamknie cykl swoim reporterskim spojrzeniem na transformację.

Bilet: 12 zł, sprzedaż online na bilety.ecs.gda.pl. Czas trwania: około 90 minut.

Odznaka dla tych, którzy „tworzą historię na nowo"

W południe, w sali F wystawy stałej, ECS wręczy Odznaki Solidarności i Praw Człowieka. Wyróżnienie, ustanowione w 45. rocznicę powstania Solidarności, nie patrzy wstecz – szuka współczesnych kontynuatorów. W tym roku trafi do:

• Barbary Labudy – działaczki opozycji, byłej posłanki i ambasadorki,
• Jacka Petryckiego – reżysera i dokumentalisty,
• Adama Wajraka – dziennikarza i aktywisty przyrodniczego.

Forum o przyszłości, która już się zaczęła

Popołudnie 4 czerwca w bibliotece ECS należy do XII Międzynarodowego Forum „Europa z widokiem na przyszłość". Pierwszy panel (13.00–14.15) skupi się na odbudowie Ukrainy – z udziałem wiceminister kultury tego kraju Anastasii Bondar i wiceminister aktywów państwowych Elizy Zeidler. Kontekst: zbliżająca się konferencja URC 2026, która w czerwcu zawita do Gdańska.

Drugi panel (14.30–15.45) z okazji 15-lecia „New Eastern Europe" zapyta, jakiej refleksji o Europie potrzebujemy. W debacie wezmą udział redaktorzy z Słowenii, Niemiec i Polski – w tym założyciele polsko-ukraińskiego magazynu „Sestry". Przesłanie o wolności słowa nadeśle Aleś Bialacki.

Kurzeń wieczorem

Dzień zamknie się filmowo. O 16.30 Jacek Petrycki poprowadzi spacer „Tropem Jacka Kuronia" – bez biletów, otwarty. O 18.00 w audytorium – premiera fragmentów dokumentu „Nie palcie komitetów" Marii Zmarz-Koczanowicz i Jacka Petryckiego. Twórcy spotkają się z publicznością wraz z Barbarą Labudą i Adamem Wajrakiem. Druga część filmu – we wrześniu.

Wejściówki bezpłatne: bilety.ecs.gda.pl.

na podstawie: Referat Prasowy UM Gdańsk.