Chodowiecki znów w Gdańsku. Rysunki pokażą miasto widziane z bliska

Na jego szkicach nie ma wyłącznie reprezentacyjnych budynków i wielkich nazwisk. Są za to rodziny, przechodnie, wnętrza mieszkań, ulice oraz codzienne zajęcia gdańszczan sprzed blisko 250 lat. Wystawa w Ratuszu Głównego Miasta pozwoli zestawić te obrazy z dziennikiem podróży Daniela Chodowieckiego. Dzięki temu artysta pojawi się nie tylko jako wybitny grafik, lecz także jako uważny kronikarz własnej epoki.

• Podróż do Gdańska stała się wyjątkowym zapisem codzienności
• Od sklepu korzennego do berlińskiej akademii
• Akwaforty, fałszerstwa i ślad w filmie Stanleya Kubricka

Podróż do Gdańska stała się wyjątkowym zapisem codzienności

Daniel Chodowiecki urodził się w Gdańsku w 1726 roku, a większość dorosłego życia spędził w Berlinie. Do rodzinnego miasta przyjechał w 1773 roku, po niemal trzech dekadach nieobecności. Podczas podróży prowadził szczegółowy dziennik i wykonywał dziesiątki szkiców.

Artysta nie ograniczał się do najbardziej znanych zabytków. Interesowali go mieszkańcy, ich domy, stroje, gesty i zajęcia. Rysował sceny uliczne, rodzinne spotkania, wnętrza mieszczańskich kamienic oraz sytuacje, które zwykle nie trafiały do oficjalnych opisów historii.

Wystawa „Całe życie rysowałem życie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego” po raz pierwszy zestawia oryginalne rysunki z dziennikiem tej podróży. Zwiedzający mogą więc porównać obraz konkretnego miejsca lub zdarzenia z zapisem sporządzonym przez samego artystę. To także sposób na dokładniejsze odczytanie szczegółów, które na pojedynczej grafice mogłyby pozostać niezauważone.

Ekspozycja będzie dostępna od 17 lipca do 16 października 2026 roku w Galerii Palowej oraz salach wystaw czasowych Ratusza Głównego Miasta przy ul. Długiej 46/47. Wernisaż zaplanowano na 16 lipca o godz. 14.

Od sklepu korzennego do berlińskiej akademii

Biografia Chodowieckiego wykracza daleko poza historię uznanego grafika i ilustratora. Na wystawie przedstawiono go jako syna kupieckiej rodziny, męża, ojca, członka społeczności hugenotów oraz społecznika związanego z ideami oświecenia.

Jednym z wątków jest droga artysty od ucznia sklepu korzennego do dyrektora Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie. Wśród eksponatów znalazły się rodzinne portrety, listy i grafiki. Zostały one pokazane obok dzieł wypożyczonych między innymi z:

• berlińskich Akademie der Künste, Stadtsmuseum i Staatsbibliothek,
• Muzeum Narodowego w Warszawie,
• Muzeum Okręgowego im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy,
• kolekcji Jakuba Pączka i innych zbiorów prywatnych.

Wystawa przypomina też mniej znane polskie wątki biografii Chodowieckiego oraz jego wpływ na rozwój europejskiej ilustracji. W czasie ekspozycji ma ukazać się polsko-niemiecko-ukraiński katalog z esejami o twórczości artysty. Publikacja przedstawi również słabiej znaną w Polsce część jego spuścizny przechowywaną we Lwowie.

Akwaforty, fałszerstwa i ślad w filmie Stanleya Kubricka

Popularność grafik Chodowieckiego zaczęła się jeszcze za jego życia. Jego prace kolekcjonowano, kopiowano, a nawet fałszowano. Ekspozycja wyjaśnia, jak powstawały akwaforty, czym różniły się kolejne stany odbitek i dlaczego pierwsze wydania nadal przyciągają kolekcjonerów.

Dawne grafiki znalazły zastosowanie także w kulturze XX wieku. Stanley Kubrick i scenograf Ken Adam korzystali z prac Chodowieckiego podczas przygotowań do filmu „Barry Lyndon”, nagrodzonego Oscarem. Posłużyły im do odtworzenia realiów XVIII wieku i dopracowania szczegółów scenografii.

Główna wystawa jest częścią gdańskich obchodów 300. rocznicy urodzin artysty. W programie znalazły się również wydarzenia organizowane przez Muzeum Narodowe w Gdańsku i inne instytucje:

• od 10 lipca w Oddziale Sztuki Dawnej Muzeum Narodowego w Gdańsku można oglądać wystawę „Daniel Chodowiecki. Ilustrator moralista”,
• 11 września rozpocznie się wystawa „Daniel Chodowiecki. Nauka, edukacja, reformy”,
• 13 września odbędzie się święto ulicy Chodowieckiego przygotowane przez Radę Dzielnicy Aniołki i Gdański Archipelag Kultury,
• od 16 do 18 października potrwa jesienna odsłona Festiwalu Chodowieckiego,
• w październiku zaplanowano konferencję naukową poświęconą artyście i jego czasom, organizowaną w ramach polsko-niemieckich obchodów.

Wystawy tworzą kilka różnych perspektyw na tę samą postać – od rodzinnej historii i gdańskiej podróży po technikę graficzną, edukację oraz wpływ Chodowieckiego na późniejszą kulturę wizualną.

na podstawie: Urząd Miejski Gdańsk.