Opłaty za śmieci wzrosły o 245 proc. ROP ma zmienić, kto płaci za opakowania

Opłaty za śmieci wzrosły o 245 proc. ROP ma zmienić, kto płaci za opakowania

Zdjęcie poglądowe wygenerowane przez AI

Rachunki za wywóz odpadów rosną znacznie szybciej niż ceny większości produktów. Samorządy chcą, by większą część kosztów opakowań ponosili ich producenci. Proponowana zmiana nie oznacza jednak, że te koszty znikną – mają zostać inaczej rozłożone.

Dane GUS przeanalizowane przez prof. Tomasza Wójtowicza z AGH pokazują skalę różnicy. Od maja 2017 r. do maja 2026 r. opłaty za wywóz śmieci wzrosły o 245 proc., podczas gdy ceny ogółem zwiększyły się o 59 proc., a żywności – o 70 proc. Zakupy kosztujące w 2017 r. 100 zł miałyby dziś wartość około 170 zł. Gdyby jedzenie drożało w takim tempie jak wywóz odpadów, kosztowałoby 345 zł.

Podwyżki nie ograniczają się do dłuższego okresu. Od stycznia 2025 r. do czerwca 2026 r. opłaty za śmieci wzrosły o 11,2 proc., a ceny ogółem o 3,2 proc. W latach 2015–2025 wydatki gmin na odpady w przeliczeniu na mieszkańca zwiększyły się o 106 proc. Ilość odpadów przypadająca na jedną osobę wzrosła w tym czasie o 35 proc.

„Mieszkańcy widzą to w każdym rachunku. Koszty rosną szybciej niż inflacja, a my nie mamy innego narzędzia niż podwyżka opłaty” – powiedział Piotr Kryszewski, dyrektor zarządzający ds. Zielonego Gdańska, reprezentujący Unię Metropolii Polskich im. Pawła Adamowicza.

  • Opakowania obciążają gminne rachunki, a większość płacą mieszkańcy
  • Wyliczenia AGH pokazują, ile ROP może dodać do ceny produktu

Opakowania obciążają gminne rachunki, a większość płacą mieszkańcy

Zbiórka i zagospodarowanie odpadów opakowaniowych kosztowały gminy w 2023 r. około 3,6 mld zł, czyli 31 proc. wszystkich wydatków na odpady. Producenci przekazali za pośrednictwem organizacji odzysku około 676 mln zł – 19 groszy z każdej złotówki kosztów. Resztę pokryli mieszkańcy w opłatach za śmieci.

Średnio gmina wydaje na odpady około 32 zł miesięcznie w przeliczeniu na mieszkańca. Szacunkowo 10 zł z tej kwoty przypada na opakowania, a producenci dokładają około 1,84 zł.

Rozszerzona odpowiedzialność producenta, czyli ROP, ma przenieść większą część kosztów zbiórki i recyklingu opakowań na firmy wprowadzające je na rynek. Opłata ma zależeć między innymi od tego, jak łatwo dane opakowanie można przetworzyć. Ma to zachęcać producentów do projektowania opakowań nadających się do recyklingu.

Zmiany dotyczą także systemu kaucyjnego, który działa od października 2025 r. Butelki PET i puszki, wcześniej trafiające do żółtych worków, są zwracane w sklepach. Gminne instalacje straciły więc część surowców, których sprzedaż pomagała obniżać koszty zagospodarowania odpadów. Według Piotra Szewczyka, prezesa zarządu Rady RIPOK, tona puszek jest warta około 9 tys. zł, a cena tony przezroczystego PET spadła z 4–5 tys. zł do około 1 tys. zł.

Przedstawiciele branży odpadowej oceniają, że mniejszy przychód ze sprzedaży surowców może zwiększyć opłaty za przyjmowanie odpadów w instalacjach. Sławomir Kiszkurno, prezes zarządu spółki Port Czystej Energii, przekonuje, że ROP zmieni przede wszystkim sposób pokrywania już istniejących kosztów:

„Wdrożenie ROP to wyłącznie przesunięcie płatności: mniejszy rachunek za odpady w gminie – czyli od mieszkańca – w zamian za groszowe kwoty doliczone do produktu. Bilans dla gospodarstwa domowego pozostanie neutralny”.

Najświeższe wiadomości z Gdańska czekają na stronie głównej glosgdanska.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

Wyliczenia AGH pokazują, ile ROP może dodać do ceny produktu

Przeciwnicy reformy obawiają się, że nowa opłata podbije ceny. Naukowcy z AGH – prof. Tomasz Wójtowicz i dr Jacek Wolak – sprawdzili, jak mogłoby to wyglądać w scenariuszu niekorzystnym dla konsumentów, zakładającym przeniesienie przez firmy całego kosztu na kupujących.

ProduktCenaSzacowana opłata ROP
Mleko UHT w kartonie, 1 l3,78 zł5 gr
Sok w kartonie, 1 l7,48 zł5,4 gr
Napój gazowany w butelce PET, 0,5 l4,98 zł3,7 gr
Dżem w słoiku, 280 g6,59 zł3,4 gr

W analizie 13 produktów o łącznej wartości około 93 zł suma opłat ROP wyniosła około 45 gr, czyli 0,5 proc. wartości zakupów. Dla porównania opłata cukrowa wynosi co najmniej 50 gr za litr napoju. Opłata ROP dla litra napoju słodzonego miałaby wynieść około 3 gr – około 15 razy mniej.

Koszty odbioru odpadów są wyższe na terenach wiejskich, gdzie zabudowa jest rozproszona, a trasy dłuższe. Mariusz Marszał ze Związku Gmin Wiejskich RP wskazuje, że opłaty ROP mogłyby ograniczyć różnice między gminami. Dla mieszkańców ważne jest przy tym nie tylko to, ile wyniesie dopłata przy zakupie, lecz także czy nowe zasady rzeczywiście zmniejszą część rachunku za odpady pokrywaną dziś z opłat gminnych.

Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych UC100, który ma wprowadzić ROP, czeka na rozpatrzenie przez Stały Komitet Rady Ministrów od 19 sierpnia. Organizacje samorządowe i branżowe apelują o przyjęcie projektu i skierowanie go do Sejmu. Wskazują, że bez zmiany zasad koszt opakowań nadal będzie w dużej mierze obciążał mieszkańców.

na podstawie: Urząd Miejski Gdańsk.

Ilustracja ma charakter poglądowy i została wygenerowana przez sztuczną inteligencję — nie jest fotografią rzeczywistego zdarzenia.

Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę

Treści na stronie są opracowywane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Ostatnie Artykuły