Zielone światło dla transplantologii - przypomnienie o darze życia przy Fontannie Neptuna

W niedzielę Gdańsk rozbłyśnie zielonym światłem jako symbol solidarności z osobami oczekującymi na przeszczep. To gest prosty i widoczny, ale też zaproszenie do rozmowy o decyzjach, które warto podjąć zawczasu. Reporter obserwuje, że jedno światło może rozpocząć wiele trudnych, ale potrzebnych dyskusji w rodzinach.

• Gest solidarności w Gdańsku
• Procedury, zgoda i liczby które mówią o potrzebie zmian

Gest solidarności w Gdańsku

W ramach obchodów Światowego Dnia Donacji i Transplantacji przy Fontannie Neptuna zaświeci się zielone światło — znak wsparcia dla osób oczekujących na przeszczep. To zaplanowana, symboliczna akcja, która ma zwrócić uwagę przechodniów na problem niedoboru dawców i zachęcić do szczerych rozmów w rodzinach o wyrażeniu zgody na pobranie narządów po śmierci. Organizatorzy zachęcają, by widząc zielone oświetlenie zatrzymać się choć na chwilę i porozmawiać z bliskimi o tym, co zrobilibyśmy w takiej sytuacji.

Wydarzenie ma też przypominać, że decyzja o dawstwie często musi być znana bliskim — mimo formalnej woli zmarłego, rodzina może wyrazić sprzeciw, co w praktyce wstrzymuje pobranie narządów. Stąd apel: rozmowa wcześniej może zwiększyć szansę na realizację woli dawcy.

Procedury, zgoda i liczby które mówią o potrzebie zmian

Transplantacja to operacja, ale też dobrze zsynchronizowana logistyka: od momentu stwierdzenia śmierci mózgowej czas na pobranie i transport organu jest bardzo ograniczony, a transport odbywa się w ściśle określonych warunkach. W Polsce koordynacją i nadzorem nad przeszczepami zajmuje się Centrum Organizacyjno-Koordynacyjne ds. Transplantacji „Poltransplant”.

W polskim prawie funkcjonuje zasada domniemanej zgody od 1995 r. — pełnoletnia osoba nie musi formalnie deklarować chęci oddania narządów. Mimo to wiele osób decyduje się na wyrażenie świadomej zgody poprzez rejestracje w organizacjach pozarządowych lub nosząc dokumenty identyfikujące wolę dawcy. Osoby poniżej 18. roku życia mają dodatkowe ograniczenia: opiekunowie prawni wypowiadają się w ich imieniu, a osoby po 16. roku życia mogą samodzielnie zgłosić sprzeciw w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów lub sporządzić własnoręczne oświadczenie woli w obecności dwóch świadków.

Co można oddać i kto? Od żywych dawców pobiera się między innymi nerkę, fragment wątroby lub szpik kostny, o ile nie zagraża to dawcy. Po stwierdzeniu śmierci mózgowej możliwe jest pobranie narządów takich jak nerka, serce, płuca, wątroba, trzustka, jelito i rogówka. Procedury te oparte są na Ustawie z 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów.

Statystyki opublikowane przez Poltransplant wskazują skalę potrzeby: do końca września 2025 odnotowano 599 zmarłych dawców narządów i wykonano 1756 przeszczepień narządów. Wśród nich 52 nerki i 34 części wątroby pochodziły od dawców żywych, a dodatkowo przeszczepiono 1263 tkanek oka. Na Krajowej Liście Oczekujących na koniec września 2025 było 1764 osób. Więcej informacji o procedurze oraz statystykach udostępniają serwisy informacyjne takie jak pacjent.gov.pl oraz strona poltransplant.org.pl.

Dla wielu chorych przeszczep jest jedyną realną szansą na dłuższe życie. W praktyce jednak o powodzeniu decyduje nie tylko medycyna, ale też wcześniejsza rozmowa, gotowość rodziny i szybkość działania specjalistów. Zielone światło przy Fontannie Neptuna to symbol, który ma przypomnieć o tym w najprostszy możliwy sposób.

na podstawie: Urząd Miejski w Gdańsku.