Pół wieku partnerstwa Gdańska i Bremy. Nowe projekty dla literatury i dostępności

W Bremie świętowano nie tylko rocznicę, ale też relację, która przez lata przeszła od symboli do konkretnych działań. Gdańska delegacja przyjechała na jubileuszowe spotkania z całym pakietem tematów: od kultury i edukacji obywatelskiej po politykę społeczną i dostępność. Najgłośniej wybrzmiały dwa pomysły – program rezydencji literackich i projekt INCLU50, który ma włączać osoby z niepełnosprawnościami w międzynarodową współpracę miast. W tle pozostaje pamięć o partnerstwie, które narodziło się jeszcze w podzielonej Europie i przez lata nabierało treści.

• Jubileusz, który przypomniał, że współpraca zaczęła się od zaufania
• Literacki prezent na pięćdziesiąte urodziny
• INCLU50 ma sprawdzić, jak wygląda partnerstwo bez barier

Jubileusz, który przypomniał, że współpraca zaczęła się od zaufania

Podczas czerwcowych obchodów 50 lat partnerstwa w Bremie Gdańsk reprezentowała Monika Chabior, zastępczyni prezydenta ds. rozwoju społecznego i równego traktowania, wspierana przez radnych oraz dyrektorkę Domu Literatury. Program wizyty był rozpisany szeroko, bo też i sama relacja obu miast dawno wyszła poza kurtuazyjne wizyty. Delegacja rozmawiała o kulturze, edukacji obywatelskiej i demokratycznej, o polityce społecznej, a także o polityce morskiej i portowej. Odwiedziła również inkluzywne centrum Martinshof, gdzie temat dostępności i codziennego włączania mieszkańców w życie miasta był przedstawiany bez deklaracji na pokaz, za to z konkretnymi rozwiązaniami.

W trakcie jubileuszu mocno wybrzmiała też pamięć o dawnych gestach solidarności. Monika Chabior przypomniała, że to właśnie w trudnych momentach partnerstwo nabierało realnej wartości.

„Przyjaciele stoją przy sobie w trudnych czasach” – mówiła Monika Chabior.

W jej ocenie współpraca Gdańska i Bremy rosła dzięki wzajemnemu wsparciu w latach „Solidarności”, w czasie stanu wojennego, a później także przy organizowaniu pomocy dla osób najbardziej potrzebujących. To ważny kontekst, bo pokazuje, że dzisiejsze projekty nie wyrastają z pustki. Mają solidny fundament zbudowany przez organizacje społeczne, instytucje i ludzi, którzy przez lata podtrzymywali kontakt między miastami.

Literacki prezent na pięćdziesiąte urodziny

Jednym z najważniejszych punktów obchodów było podpisanie listu intencyjnego w sprawie programu rezydencji literackich Brema–Gdańsk. To pomysł, który ma nadać jubileuszowi bardziej twórczy wymiar niż kolejne pamiątkowe upominki. Andreas Bovenschulte, burmistrz Bremy, ujął to wprost.

„Postanowiliśmy więc stworzyć coś nowego” – mówił Andreas Bovenschulte.

Plan zakłada, że autorki i autorzy z obu miast będą mogli wyjeżdżać do partnera na pobyt twórczy trwający od jednego do trzech miesięcy. Program ma szczególnie wspierać młodych twórców i działać co najmniej raz w roku, jeśli uda się zapewnić finansowanie. Uruchomienie inicjatywy przewidziano na 2027 rok, ale zanim to nastąpi, oba samorządy muszą zorganizować zaplecze, szukać środków i przygotować miejsca pobytu oraz lokalnych partnerów.

Dla Gdańska i Bremy to coś więcej niż kolejna umowa. Oba miasta należą do sieci Miast Literatury UNESCO, więc rezydencje mogą stać się naturalnym narzędziem wymiany – nie tylko między instytucjami, lecz także między środowiskami twórczymi. Taki pobyt to czas na pracę, ale też na kontakt z miastem, czytelnikami i ludźmi kultury. Z takich spotkań zwykle rodzą się teksty, które później wracają do miasta w zupełnie nowej formie.

INCLU50 ma sprawdzić, jak wygląda partnerstwo bez barier

Równolegle do jubileuszu rozwijany jest projekt INCLU50, finansowany z programu Unii Europejskiej. To ważna część współpracy, bo przenosi ciężar z symboliki na codzienną dostępność. Celem jest włączanie osób z niepełnosprawnościami w międzynarodową współpracę samorządów i tworzenie takich modeli partnerstwa, które nie wykluczają na starcie.

Projekt ma dwa główne filary. Pierwszy to muzyczna wymiana młodzieży w Bremie. Drugi – wizyta studyjna mieszkańców Bremy w Gdańsku, planowana m.in. podczas Jarmarku św. Dominika. W obu przypadkach osoby z niepełnosprawnościami mają uczestniczyć na równych zasadach z pozostałymi. To szczególnie istotne, bo chodzi nie tylko o sam udział, lecz także o testowanie rozwiązań, które potem mogą służyć przy organizacji wydarzeń miejskich, kulturalnych czy edukacyjnych.

Partnerzy projektu chcą wypracować także praktyczny przewodnik i zestaw narzędzi, które będzie można przenieść do innych miast partnerskich, w tym do Odessy. W szerszej perspektywie INCLU50 ma pomóc w budowaniu standardów współpracy bardziej otwartej i bardziej sprawiedliwej, a przy okazji pokazać, że europejska solidarność zaczyna się od dobrze zaprojektowanego spotkania. Nie od wielkich słów, lecz od tego, czy każdy może w nim uczestniczyć na równych prawach.

na podstawie: Urząd Miejski Gdańsk.