Oliwa zamknęła stulecie w kapsule czasu. Pod palmiarnią padły ważne deklaracje

Pod palmiarnią w Parku Oliwskim zebrało się ponad 200 osób, a jubileusz od początku miał więcej niż jeden wymiar. Najpierw zabrzmiała muzyka zespołu Słowiańska Dusza, potem na stole pojawił się dokument z podpisami 31 podmiotów, a na końcu do kapsuły czasu trafiły pamiątki dla przyszłych pokoleń. W Gdańsku 100-lecie przyłączenia Oliwy do miasta połączono więc z bardzo konkretnym sygnałem – ta dzielnica ma być współtworzona razem, nie tylko wspominana od święta.

• Pod palmiarnią świętowanie zamieniło się w wspólną deklarację
• Do kapsuły czasu trafiły pamiątki od mieszkańców i instytucji
• Wystawa na pętli przypomina, że Oliwa ma historię znacznie starszą niż sto lat

Pod palmiarnią świętowanie zamieniło się w wspólną deklarację

Obchody przygotowały wspólnie Fundacja Wspólnota Gdańska i Muzeum Gdańska. Po koncercie przedstawiciele 31 podmiotów – organizacji, instytucji i samorządu – podpisali deklarację współpracy na rzecz Oliwy. W imieniu miasta Gdańska zrobiła to Monika Chabior, zastępczyni prezydent Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania.

– Trudno dziś wyobrazić sobie Gdańsk bez Oliwy – perły w koronie naszego miasta – mówiła Monika Chabior.

Taki dokument nie jest tylko uroczystym gestem na jedną rocznicę. Daje instytucjom, organizacjom i mieszkańcom wspólny punkt odniesienia, kiedy trzeba będzie wrócić do spraw dzielnicy już poza rocznicowym nastrojem.

Wśród obecnych byli m.in. Danuta Wałęsa, przewodnicząca Rady Miasta Gdańska Agnieszka Owczarczak, radny Łukasz Bejm oraz radni dzielnicowi. Owczarczak zwróciła uwagę na ludzi, którzy przez lata budowali charakter Oliwy.

– Ze wzruszeniem myślę i z wdzięcznością o tych wszystkich, którzy przez 100 lat przyczyniali się do rozwoju tej dzielnicy – mówiła przewodnicząca Rady Miasta Gdańska.

Do kapsuły czasu trafiły pamiątki od mieszkańców i instytucji

Jeden egzemplarz podpisanej deklaracji trafił do biblioteki, drugi został złożony w Oliwskiej Kapsule Czasu wykonanej z kwasoodpornej stali. Pomysłodawcami kapsuły są Bartosz Gloc i Piotr Deruś. Wkopano ją między palmiarnią a Potokiem Oliwskim, a w środku znalazło się między innymi zdjęcie uczestników uroczystości zrobione na miejscu aparatem Polaroid. Drugi egzemplarz tej fotografii trafi do Muzeum Gdańska.

W kapsule znalazły się też materiały nadesłane przez mieszkańców – zdjęcia, listy, filmy, rysunki, utwory i piosenki zapisane na cyfrowym nośniku. Swoje ślady dołożyły także instytucje i organizacje, w tym Prezydent Gdańska, Rada Miasta Gdańska, Rada Dzielnicy Oliwa, Muzeum Narodowe w Gdańsku, Gdański Ogród Zoologiczny, Uniwersytet Gdański, Polski Chór Kameralny, Olivia Centre, Dom Zarazy, Klub AdRem, Biblioteka Gdańska PAN i Muzeum Gdańska.

– Zasililiśmy Oliwską Kapsułę Czasu darami z przesłaniem od dzisiejszych Oliwian do tych, którzy przyjdą po nas za 50 czy 100 lat – mówił Andrzej Stelmasiewicz.

Jak dodał, deklaracja współpracy ma znaczenie symboliczne, ale nie puste. Chodzi o prostą rzecz: o gotowość, by działać razem dla dobra Oliwy, niezależnie od tego, kto akurat prowadzi instytucję, organizację czy społeczne przedsięwzięcie.

Wystawa na pętli przypomina, że Oliwa ma historię znacznie starszą niż sto lat

Muzeum Gdańska otworzyło na pętli oliwskiej wystawę „Historie Gdańskich Dzielnic IX: Oliwa”. Ekspozycja będzie krążyć po dzielnicy przez kolejne trzy miesiące, a po jej otwarciu ruszył jeszcze spacer z przewodniczką.

– Staramy się, nie zawsze to wychodzi, ale tym razem wstrzeliliśmy się nie w dziesiątkę, a w setkę – mówił dr Leszek Molendowski, kierownik działu historii Muzeum Gdańska.

To dziewiąta odsłona cyklu poświęconego gdańskim dzielnicom. Wcześniej ukazały się już wystawy i publikacje o Chełmie, Starym Przedmieściu, Nowym Porcie, Siedlcach, Zaspie, Przymorzu, Starych Szkotach oraz Oruni, Lipcach i Świętym Wojciechu. W przygotowaniu są kolejne tomy o Matarni, Kokoszkach, Osowej i Starym Mieście.

Najmocniejszy wątek oliwskiej ekspozycji prowadzi jednak jeszcze dalej niż do roku 1926. Muzealnicy przypominają, że historia dzielnicy wyrasta z czasów cystersów, którzy założyli tu klasztor i wokół niego przez wieki organizowali życie religijne, gospodarcze i administracyjne. Potok Oliwski napędzał dawniej ponad dwadzieścia młynów, a po większości z nich zostały dziś już tylko stawy i groble.

Wystawa pokazuje też mniej oczywiste oblicze Oliwy. W XIX wieku zaczęła się tu rozwijać moda na kurort klimatyczny. Miejsce przyciągało położeniem pod morenowymi wzgórzami, bliskością lasów i spokojniejszym rytmem niż sąsiedni Sopot. Leczenie obejmowało między innymi choroby płuc, reumatyzm, nerwice i słabowitość dzieci, a po przyłączeniu Jelitkowa do gminy oliwskiej w 1907 roku Oliwa reklamowała się także jako kąpielisko morskie.

Nie zabrakło również wątku przemysłowego. Na przełomie XIX i XX wieku, wraz z rozwojem kolei i tramwajów, pojawiały się tu zakłady chemiczne, rozlewnie wód i piwa oraz przedsiębiorstwa spożywcze. W dwudziestoleciu międzywojennym działała filia Dr. Oetkera, wytwarzająca proszki i olejki do pieczenia, budynie i galaretki. Z Oliwą łączyły się też fabryki słodyczy „Olka” i „Anglas”, a po 1945 roku Zakłady Cukiernicze „Bałtyk”, których wyroby przez lata były jednymi z najbardziej rozpoznawalnych w kraju.

Jednym z zaskakujących akcentów wystawy jest historia oliwskiego zoo. Pierwsze zwierzęta przekazywali tam głównie mieszkańcy Trójmiasta i marynarze, a z czasem ogród wyrósł na jeden z największych ogrodów zoologicznych w Polsce. Właśnie takie wątki pokazują, że rocznica przyłączenia Oliwy do Gdańska jest tylko jednym z rozdziałów dłuższej, dużo bogatszej opowieści o tej części miasta.

na podstawie: Urząd Miejski w Gdańsku.