Stary tramwaj z Dolnego Miasta dostanie drugie życie. Potrzebuje 350 tys. zł

Na ulicy Wróblej stoi kabina, w której przed laty pracowali gdańscy motorniczowie. Teraz może znów posłużyć do prowadzenia tramwaju – tyle że w wirtualnym świecie. Zanim jednak odwiedzający zasiądą za pulpitem, wagon 105Na musi przejść kosztowny remont. Pasjonaci, którzy opiekują się pojazdem, szukają pieniędzy na jego ratowanie.

• Wagon 105Na przypomina o tramwajowej historii Dolnego Miasta
• Oryginalny pulpit ma stać się stanowiskiem dla wirtualnego motorniczego
• Korozja objęła wagon, a remont wyceniono na 350 tysięcy złotych

Wagon 105Na przypomina o tramwajowej historii Dolnego Miasta

Stojący na stałe przy ulicy Wróblej tramwaj o numerze 1241 jest jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Dolnego Miasta. Wagon wyprodukowano w 1978 roku w chorzowskich zakładach Konstal jako model 105N. Początkowo jeździł z zajezdni Wrzeszcz, a pod koniec lat 90. trafił do zajezdni Łąkowa.

W 1999 roku przeszedł przebudowę w Krakowie i wrócił do Gdańska już jako 105Na. Przez kolejne lata obsługiwał między innymi linie 4 i 10, a w 2009 roku został przeniesiony do zajezdni Nowy Port. Na Dolne Miasto powrócił w 2015 roku, tym razem jako tramwaj-pomnik.

To miejsce ma szczególne znaczenie dla historii komunikacji w tej części Gdańska. Pierwsza trasa wzdłuż ulicy Łąkowej powstała 140 lat temu, natomiast ostatni tramwaj liniowy przejechał tędy w 2000 roku. Od 2021 roku po gdańskich torach nie jeżdżą już wagony 105Na, ponieważ cała flota Gdańskich Autobusów i Tramwajów jest niskopodłogowa.

Przy wagonie organizowane są wystawy i spotkania poświęcone historii dzielnicy oraz komunikacji. Korzystają z niego między innymi Opowiadacze Historii Dolnego Miasta, którzy przygotowują także spacery, a wydarzenia sąsiedzkie odbywają się w Inkubatorze Sąsiedzkiej Energii.

Oryginalny pulpit ma stać się stanowiskiem dla wirtualnego motorniczego

Od 2024 roku w opiekę nad tramwajem zaangażowało się Stowarzyszenie Grupa Tramwajowo-Autobusowa WPK GG. Organizacja zajmuje się historią gdańskich autobusów i tramwajów, a jej członkowie pełnią dyżury przy wagonie, opowiadają o jego przeszłości, sprzątają go i wykonują bieżące prace konserwacyjne.

W lutym 2025 roku Fundacja Gdańska, dotychczasowy właściciel pojazdu, przekazała go stowarzyszeniu w darowiźnie. Pasjonaci odtworzyli między innymi zewnętrzne oświetlenie i uruchomili dzwonki.

Dzięki regularnie prowadzonym pracom i zaangażowaniu naszych członków, wzbudziliśmy zaufanie Fundacji Gdańskiej na tyle, że jej władze postanowiły przekazać nam tramwaj w darowiźnie, za co jesteśmy im bardzo wdzięczni – informuje ekipa GTA WPK GG.

Stowarzyszenie chce rozszerzyć program wydarzeń przy wagonie. W planach są wystawy, spotkania tematyczne i kino plenerowe, ale największą atrakcją ma być symulator jazdy tramwajem.

Będzie można zasiąść w kabinie naszego tramwaju z lat 70., aby poprowadzić go w wirtualnym świecie. Chcemy, aby ta kabina, w której siedzieli motorniczowie wożący pasażerów, ponownie pełniła swoją funkcję – tym razem w formie wirtualnej zabawy – mówił w Radiu Gdańsk Cezary Kamiński, prezes stowarzyszenia.

Projekt ma wykorzystywać oryginalne elementy wyposażenia. Obraz z symulatora będzie wyświetlany na rolecie umieszczonej przed przednią szybą. Sterowanie ma odbywać się przy pomocy fabrycznego pulpitu, pedałów i pozostałych urządzeń znajdujących się w kabinie. Wersja demonstracyjna jest planowana na wrzesień, podczas dorocznego „Pożegnania Lata” na Dolnym Mieście.

Korozja objęła wagon, a remont wyceniono na 350 tysięcy złotych

Sam symulator nie wystarczy, by zapewnić tramwajowi dalsze funkcjonowanie. Wagon od jedenastu lat stoi na zewnątrz, dlatego potrzebuje pełnego remontu, znacznie wykraczającego poza bieżące czyszczenie i drobne naprawy.

Zakres planowanych prac obejmuje:

• odtworzenie poszycia, uzupełnienie skorodowanych blach, naprawę stopni, piaskowanie wybranych elementów i ponowne lakierowanie;
• remont podłogi, usunięcie starej wykładziny i zniszczonych klap rewizyjnych oraz odtworzenie brakujących elementów;
• naprawę wnętrza, w tym osłon ogrzewania, sufitu, laminatów i zabudowy;
• piaskowanie wózków oraz elementów zawieszenia, a następnie ich zabezpieczenie antykorozyjne i malowanie;
• sprawdzenie instalacji elektrycznej i uruchomienie oświetlenia wewnętrznego.

Kosztorys opiewa na 350 tys. zł. Stowarzyszenie utrzymuje się głównie ze składek około 20 członków, dlatego rozpoczęło publiczną zbiórkę. Zebrane pieniądze mają pozwolić zabezpieczyć zarówno zewnętrzną konstrukcję, jak i wnętrze wagonu oraz jego wyposażenie techniczne.

Szukamy wsparcia osób i podmiotów, które chciałyby wesprzeć nas w polepszeniu stanu wizytówki Dolnego Miasta, znajdującej się w naszych rękach. Stąd właśnie ta zbiórka – wyjaśniają pasjonaci.

Remont zdecyduje nie tylko o wyglądzie tramwaju. Od jego stanu zależy również to, czy kabina będzie mogła bezpiecznie służyć podczas pokazów i zajęć z symulatorem, a wagon nadal pozostanie miejscem wystaw i spotkań poświęconych historii gdańskiej komunikacji.

na podstawie: Portal gdansk.pl.