Szkolne obiady zmienią zasady. Więcej warzyw i mniej cukru

Na talerzach dzieci pojawi się więcej warzyw, produktów pełnoziarnistych i dań bez składników odzwierzęcych. W szkołach i przedszkolach ograniczona zostanie ilość cukru w napojach, a sklepiki oraz automaty dostaną zamkniętą listę dozwolonych produktów. Zmiany obejmą placówki w całej Polsce, także te w Gdańsku. Badania pokazują, że większość Polaków popiera przynajmniej jeden roślinny obiad w tygodniu.

• Jeden roślinny obiad tygodniowo i ryba na drugim końcu jadłospisu
• Sklepiki i automaty z krótszą listą produktów
• Dieta roślinna wymaga dobrze ułożonego jadłospisu

Jeden roślinny obiad tygodniowo i ryba na drugim końcu jadłospisu

Od 1 września 2026 roku nowe rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia określi zasady żywienia dzieci w przedszkolach i szkołach podstawowych. Jednym z najbardziej widocznych punktów będzie obowiązek podawania co najmniej raz w tygodniu pełnowartościowego obiadu bez produktów odzwierzęcych. Placówki mają również przygotować roślinną alternatywę dla dzieci, które nie jedzą takich produktów.

Nie oznacza to całkowitej rezygnacji z mięsa czy nabiału. Jadłospisy mają być bardziej różnorodne, z większym udziałem produktów roślinnych, a jednocześnie przewidują co najmniej jedną porcję ryby w tygodniu. Ministerstwo wskazuje, że nowe zasady wynikają z aktualnej wiedzy o zdrowym żywieniu.

Najważniejsze zmiany obejmą:

• większy udział warzyw, owoców i produktów roślinnych w codziennych posiłkach;
• częstsze podawanie produktów pełnoziarnistych;
• danie roślinne w ramach obiadu przynajmniej raz w tygodniu;
• co najmniej jedną porcję ryby tygodniowo;
• zupy przygotowywane na wywarach warzywnych minimum dwa razy w tygodniu;
• wodę jako podstawowy napój dla dzieci i młodzieży;
• uwzględnianie potrzeb osób, które nie spożywają produktów odzwierzęcych;
• zachęcanie do korzystania z żywności lokalnej lub ekologicznej, jeśli pozwalają na to możliwości placówki.

Zmieni się także zawartość napojów przygotowywanych na miejscu. Limit cukrów dodanych spadnie z 10 do 5 gramów w 250 mililitrach. Dla rodziców oznacza to, że warto sprawdzać nie tylko główne danie, lecz także napoje i przekąski oferowane dzieciom w ciągu dnia.

Sklepiki i automaty z krótszą listą produktów

Nowe przepisy obejmą nie tylko stołówki. W sklepikach szkolnych i automatach będzie można sprzedawać wyłącznie produkty z zamkniętego katalogu żywności o wysokiej wartości odżywczej. Mają się w nim znaleźć między innymi:

• warzywa i owoce;
• produkty pełnoziarniste;
• orzechy;
• napoje bez dodatku cukru.

Założenie regulacji jest jasne: ograniczyć dostęp do produktów z dużą ilością cukru, soli i tłuszczu, a jednocześnie ułatwić dzieciom wybór bardziej odżywczych przekąsek. Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że szkoła i przedszkole są miejscami, w których dzieci spędzają znaczną część dnia, dlatego oferta żywieniowa powinna wspierać zdrowe nawyki.

Szkoła i przedszkole są miejscami, w których dzieci spędzają znaczną część dnia, dlatego oferta żywieniowa dostępna na ich terenie powinna sprzyjać zdrowym wyborom.

Resort wskazuje również na potrzebę ograniczenia nadmiernego spożycia cukru, soli i tłuszczu oraz zwiększenia ilości warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych w codziennym jadłospisie.

Dieta roślinna wymaga dobrze ułożonego jadłospisu

Samo zastąpienie produktów odzwierzęcych warzywami nie wystarczy, by posiłek był pełnowartościowy. Specjaliści z Green REV Institute, dietetyczka Iwona Kibil i kardiolog dr n. med. Tomasz Jeżewski, oceniają, że prawidłowo zbilansowana dieta roślinna może być zdrowa i bezpieczna dla dzieci oraz nastolatków. Musi jednak dostarczać odpowiedniej ilości energii, białka, żelaza, wapnia i kwasów omega-3. Przy diecie wegańskiej potrzebna jest także suplementacja witaminy B12.

To ważna zmiana, ale jej powodzenie zależy od jakości przygotowywanych posiłków.

Eksperci zwracają uwagę, że jadłospisy powinny iść w parze z edukacją żywieniową, wsparciem rodzin oraz przygotowaniem osób odpowiedzialnych za żywienie dzieci. Dla placówek oznacza to konieczność planowania dań roślinnych tak, aby cotygodniowy obiad nie był jedynie zamiennikiem mięsa, lecz pełnym posiłkiem.

Według badania Food Research Institute przeprowadzonego w ramach Barometru Rolniczego, we współpracy z ogólnopolskim panelem Ariadna i think tankiem Green REV Institute, prawie 72 procent badanych uważa, że posiłki roślinne powinny pojawiać się w szkołach i przedszkolach co najmniej raz w tygodniu. Około 22 procent respondentów chciałoby, aby było ich więcej. Jednocześnie 60 procent ankietowanych wcześniej nie słyszało o planowanych zmianach.

W Gdańsku działania związane z edukacją żywieniową już trwają. Wydział Ekologii i Energetyki Urzędu Miejskiego realizuje projekt „Spróbuj diety dla planety”, poświęcony między innymi diecie planetarnej, która łączy troskę o zdrowie z ograniczaniem wpływu żywienia na środowisko. Od 10 lat szkoły i przedszkola uczestniczą także w konkursie „Smaczny i zdrowy jadłospis”, poświęconym układaniu wartościowych posiłków dla dzieci.

na podstawie: Portal gdansk.pl.