Dworzec PKS przy 3 Maja nie trafił do rejestru. Inwestycja nadal niepewna

Charakterystyczny budynek nad dworcem Gdańsk Główny nie został wpisany do rejestru zabytków. To jednak nie kończy sprawy. Społeczne Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej może odwołać się od decyzji, a od rozstrzygnięcia zależy przyszłość całego terenu przy ul. 3 Maja.

• Podziemny dworzec zamiast modernistycznego budynku
• SOAP wskazuje na powojenny modernizm
• Budynek zaprojektowany dla tysięcy pasażerów dziennie

Podziemny dworzec zamiast modernistycznego budynku

Nieruchomość w Śródmieściu należy do firmy PB Górski. Inwestor planuje wyburzenie obecnego dworca PKS i budowę kompleksu handlowo-usługowego z biurowcami oraz hotelem. Obsługa autobusów miałaby pozostać na miejscu, ale w podziemnej części nowego założenia.

Projekt przewiduje również możliwość wykorzystania podziemnego dworca jako schronienia, zgodnie z wymaganiami dotyczącymi ochrony ludności cywilnej. Pomiędzy nowymi obiektami ma powstać rekreacyjny skwer, z którego wyeksponowane byłyby walory wzgórza Grodzisko.

Planowana koncepcja zakłada zachowanie napisu „Dworzec PKS”. Miałby on przypominać o funkcji tego miejsca po zmianie całej zabudowy.

„Chcemy zainstalować napis „Dworzec PKS”, będzie to symboliczny „świadek historii”” – mówi architekt Jacek Droszcz z pracowni Kwadrat, odpowiedzialnej za przygotowanie koncepcji.

Dla pasażerów oznacza to, że ewentualna przebudowa nie musi oznaczać zniknięcia obsługi autobusowej, ale zmieniłaby sposób korzystania z dworca. Zamiast obecnego budynku funkcjonowałaby część podziemna, połączona z nową zabudową komercyjną.

SOAP wskazuje na powojenny modernizm

Przeciwko wyburzeniu wystąpiło Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej z Bydgoszczy. Organizacja złożyła do Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wniosek o wpisanie budynku do rejestru zabytków. Uzasadniała go wartością obiektu jako przykładu modernizmu z okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Wpis do rejestru znacząco ograniczyłby możliwość realizacji planów inwestora. Konserwator odmówił jednak objęcia dworca ochroną. Decyzja nie jest jeszcze ostateczna, dlatego nie przesądza definitywnie o losie budynku ani o terminie ewentualnych prac.

SOAP ma już doświadczenie w ochronie podobnych obiektów. Dzięki działaniom stowarzyszenia do rejestru zabytków wpisano stację kolejową w Grudziądzu, wybudowaną w latach 1960–1962.

Budynek zaprojektowany dla tysięcy pasażerów dziennie

Projekt gdańskiego dworca powstał w latach 1968–1969. Zespół architektów pracował pod kierownictwem inżyniera architekta Bernarda Cofty, autora projektu dworca kolejowego w Grudziądzu. Budowę zakończono w 1973 roku.

Obiekt wyróżniał się wówczas dynamiczną bryłą i przeszkloną fasadą. Zakładano, że każdego dnia będzie z niego korzystać nawet 27 tys. pasażerów. Dziś jego przyszłość jest przedmiotem sporu między właścicielem terenu a organizacją zajmującą się ochroną architektury powojennej.

Od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków SOAP może odwołać się do Generalnego Konserwatora Zabytków. Odwołanie, składane za pośrednictwem organu pierwszej instancji, przysługuje w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji stronie.

W dalszym postępowaniu możliwe są dwa rozwiązania: ponowna odmowa wpisu albo objęcie budynku ochroną konserwatorską. Rozstrzygnięcie Generalnego Konserwatora Zabytków również może zostać zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Następnie stronie niezadowolonej z wyroku pozostaje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Do czasu zakończenia tej ścieżki administracyjno-sądowej nie ma więc ostatecznej odpowiedzi, czy obecny dworzec PKS zostanie wyburzony, czy zachowa się jako chroniony przykład powojennej architektury.

na podstawie: Portal gdansk.pl.