NARRACJE na Starym Chełmie z nowymi pracami. NOVIKI kuratorami 18. edycji

18 września 2026

Około piętnastu rzeźb, instalacji, projekcji i działań performatywnych pojawi się w przestrzeni Starego Chełmu. Wydarzenie połączy spacer po dzielnicy z wystawą, koncertami i pracami przygotowanymi wspólnie z mieszkańcami. Za koncepcję 18. edycji festiwalu NARRACJE odpowiada duet NOVIKI, który stawia pytanie o granicę między ludzką decyzją a działaniem technologii.

Stary Chełm stanie się trasą wystawy pod gołym niebem
Centaur oznacza twórcę, który nie oddaje decyzji maszynie
NOVIKI łączą sztukę, badania i narzędzia cyfrowe
Historia Starego Chełmu stanie się częścią festiwalowego kontekstu

Stary Chełm stanie się trasą wystawy pod gołym niebem

edycja Festiwalu NARRACJE odbędzie się 23 i 24 października 2027 roku w historycznej części Chełma. Program zatytułowany „Konsorcjum Centaurów. Przyszłość po ludzkiej stronie technologii” nie będzie klasyczną wystawą w jednym budynku. Odbiorcy przejdą między rozmieszczonymi w dzielnicy realizacjami.

W programie znajdą się między innymi:

rzeźby i instalacje,
projekcje,
koncerty,
działania performatywne,
prace powstałe we współpracy z mieszkańcami.

Organizatorzy zapowiadają około piętnastu stacji. To oznacza, że udział w wydarzeniu będzie polegał nie tylko na oglądaniu pojedynczych dzieł, lecz także na przejściu przez fragment dzielnicy i poznaniu prac w ich konkretnym otoczeniu.

Ponad połowa realizacji zostanie przygotowana specjalnie dla Starego Chełmu, dopasowana do jego przestrzeni albo wypracowana w procesie z mieszkańcami. Archiwum projektu Future Fragments posłuży jako zbiór pomysłów i narzędzi, ale nie zostanie przeniesione do Gdańska w niezmienionej formie.

Centaur oznacza twórcę, który nie oddaje decyzji maszynie

Tytułowa figura centaura opisuje osobę korzystającą z technologii w celu poszerzenia własnych możliwości. Człowiek nadal pozostaje autorem decyzji i ponosi za nie odpowiedzialność. Odmienny model pokazuje tak zwany odwrócony centaur – człowiek sprowadzony do wykonywania zadań w tempie oraz według zasad narzuconych przez system.

W tej koncepcji technologia nie ma być osobnym widowiskiem ani przeciwieństwem natury. Zostanie potraktowana jako jedna z warstw miejsca, obok gleby, pamięci, sąsiedztwa, architektury, dźwięku i światła. Taki sposób budowania programu sprawia, że narzędzia cyfrowe mają wspierać działania ludzi, a nie zastępować ich wybory.

Ważną częścią projektu będzie wymiana doświadczeń między pokoleniami. Nie chodzi o tradycyjny podział na dorobek starszych twórców i pomysły młodszych. Pamięć i umiejętności manualne mają spotkać się ze skanowaniem 3D, wiedza ogrodnicza z sensorami, rzeźba z miejskim interfejsem, a fotografia z reliefem. W procesie mają uczestniczyć dzieci, dorośli, seniorzy, osoby artystyczne oraz mieszkańcy.

NOVIKI łączą sztukę, badania i narzędzia cyfrowe

Kuratorami festiwalu zostali Marcin Nowicki i Katarzyna Nestorowicz, działający jako duet NOVIKI. Ich praca obejmuje sztukę, projektowanie i badania nad przemianami kultury wizualnej. Interesują ich między innymi relacje między językiem, narzędziami cyfrowymi, algorytmami i systemami sztucznej inteligencji.

NOVIKI są także inicjatorami Future Fragments – przedsięwzięcia łączącego sztukę, teorię i praktykę technologiczną. W ich działalności publikacje, wystawy i procesy wydawnicze służą nie tylko prezentowaniu gotowych prac, lecz także sprawdzaniu, jak zmieniają się sposoby postrzegania i tworzenia znaczeń.

Katarzyna Nestorowicz ukończyła Wydział Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz Studium Pedagogiczne ASP. Jest współzałożycielką NOVIKI i Future Fragments. Od 2019 roku pracuje w Narodowym Instytucie Architektury i Urbanistyki jako główna specjalistka ds. promocji i komunikacji.

Marcin Nowicki również jest absolwentem Wydziału Grafiki ASP w Warszawie. Zajmuje się kuratorowaniem, sztuką, badaniami i edukacją. Pracuje między innymi z filmem eksperymentalnym, instalacją, wirtualną rzeczywistością, obrazem generatywnym i projektowaniem, analizując związki technologii z percepcją oraz przestrzenią publiczną.

Historia Starego Chełmu stanie się częścią festiwalowego kontekstu

Stary Chełm tworzą przede wszystkim jednopiętrowe domy mieszkalne przy ulicach z zielenią. Zabudowa powstała w pierwszej połowie lat 40. XX wieku, w czasie II wojny światowej. Przy budowie wykorzystywano robotników przymusowych, w tym brytyjskich jeńców wojennych.

Pierwotne plany przewidywały znacznie większy obszar zabudowy, ale nie zostały zrealizowane po klęsce III Rzeszy. Duża rozbudowa tej części Gdańska rozpoczęła się dopiero pod koniec lat 70., gdy Spółdzielnia Mieszkaniowa Chełm przystąpiła do budowy jednej z największych dzielnic mieszkaniowych w mieście. Powstały wtedy między innymi wielopiętrowe bloki i wieżowce.

Podział na Stary i Nowy Chełm pozwala odróżnić przedwojenną część zabudowy od osiedla wznoszonego głównie w latach 80. To właśnie różne warstwy historii, architektury i codziennego życia dzielnicy mają stać się tłem dla prac przygotowanych podczas NARRACJI.

Organizatorem festiwalu jest Instytut Kultury Miejskiej.

na podstawie: Urząd Miejski Gdańsk.

Autor: krystian