Nietypowy pomnik przyrody w Gdańsku - rzadki grzyb w Lasach Oliwskich

W Gdańsku stoi pomnik przyrody, który nie wygląda jak drzewo ani głaz – to stanowisko rzadkiego grzyba. W cieniu sosnowego drzewostanu w Lasach Oliwskich rośnie borowikowiec tęgoskórowy, gatunek tak rzadki, że otrzymał ochronę na poziomie pomnika. Mieszkańcy mijają go często nie wiedząc, że obok nich chroniona jest unikatowa, mikroskopijna część przyrody.

• W Gdańsku pomnik, który nie jest drzewem
• Jak Trójmiejski Park Krajobrazowy zgłosił stanowisko i co to oznacza dla lasu

W Gdańsku pomnik, który nie jest drzewem

W mieście znajduje się 196 pomników przyrody – większość to okazałe drzewa, a 11 obiektów to głazy narzutowe. Wśród nich wyróżnia się jeden pomnik powierzchniowy oznaczony numerem 1077 – to stanowisko grzyba znanego jako borowikowiec tęgoskórowy. Jego rzadkość i naukowa wartość zadecydowały o nadaniu ochrony.

“Stanowisko Xerocomus parasiticus czyli borowikowca tęgoskórowego, dawniej znanego pod nazwą podgrzybek pasożytniczy, jest pomnikiem przyrody ze względu na swoją rzadkość.”

• Michał Lamczyk, główny specjalista w Referacie Przyrody i Rolnictwa WEiE

W urzędzie odpowiedzialnym za ten katalog jest Wydział Ekologii i Energetyki – to tam wpływają zgłoszenia nowych kandydatów na pomniki, które potem trafiają pod głosowanie Rady Miasta Gdańska.

Jak Trójmiejski Park Krajobrazowy zgłosił stanowisko i co to oznacza dla lasu

Stanowisko odkryli pracownicy Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Według Dariusza Ożarowskiego, głównego specjalisty ds. ochrony środowiska w TPK, grzyb znaleziono na skraju leśnego torfowiska w leśnictwie Matemblewo - w obrębie dawnych wydzieleń 123h (obecnie 123g) i 130d. Miejsce to, porośnięte głównie przez sosnę pospolitą, świerk, brzozę i buk, zostało wpisane na listę pomników w grudniu 1998 roku po zgłoszeniu i ocenie wartości przyrodniczej.

Borowikowiec to mykopasożyt – rośnie na owocnikach innych grzybów, najczęściej na tęgoskórze cytrynowym lub tęgoskórze brodawkowatym. Na jednym gospodarzu może utworzyć się kolonia licząca zwykle 2-4 osobniki. Owocniki pojawiają się sezonowo, zwykle od lipca do połowy października. W literaturze mykologicznej do 2020 roku odnotowano w Polsce około 150 stanowisk tego gatunku; na krajowych listach znajduje się w kategorii zagrożenia R, a podobny status mają zapisy dotyczące tego gatunku w Belgii, Danii, Słowacji, Litwie i Niemczech.

Miejska ochrona obejmuje nie tylko formalne wpisanie, ale też opiekę nad miejscem i monitoring. To zadanie łączy działania TPK i Wydziału Ekologii i Energetyki Urzędu Miejskiego.

Praktyczne informacje i proste zasady zachowania

• Miejsce występowania jest chronione – nie należy zrywać ani niszczyć owocników.
• Jeśli ktoś znajdzie podobny, rzadki grzyb poza opisanym stanowiskiem, warto zgłosić obserwację do Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego lub Wydziału Ekologii i Energetyki; instytucje te przyjmują również kandydatury nowych pomników.
• Sezon obserwacji: od lipca do połowy października – wtedy najłatwiej dostrzec owocniki.

Dla mieszkańca to przypomnienie, że ochrona przyrody w Gdańsku przyjmuje różne, czasem zaskakujące formy. Nie każdy pomnik przyrody musi być widoczny z daleka – czasem to ukryty, delikatny organizm, którego przetrwanie zależy od szacunku i niewielkiej ostrożności spacerowiczów.

na podstawie: Urząd Miejski w Gdańsku.