Zimowa stołówka dla ptaków - obrączkowanie i edukacja w ogródku przy Polankach

W ogrodzie przy Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku powstaje coś na kształt ptasiej restauracji: karmnik pełen ziaren, kolby i przekrojone jabłka, dookoła siatki i pracowite dłonie obrączkarzy. Podczas niedzielnych spotkań uczestnicy obserwują odłowy, mierzenie i zakładanie obrączek, a dla wielu chwilą zapadającą w pamięć jest moment wypuszczenia ptaka. To spotkanie łączy prostą praktykę dokarmiania z nauką o migracjach i kondycji ptaków.

• Obserwacja i nauka przy karmniku.
• Obrączkowanie jako metoda śledzenia tras i wieku ptaków.
• Wstęp wolny - można przyjść na chwilę lub zostać do końca.

• Akcja Karmnik przy Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej
• Jak Gdańsk zbiera dane o ptakach zimą

Akcja Karmnik przy Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej

W przylegającym do Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku przy ul. Polanki 51 ogrodzie zimą powstaje „stołówka” — słonecznik, orzechy laskowe, ziarniste kolby i połówki jabłek. Na czas niedzielnych spotkań ornitolodzy rozpinają siatki, do których przylatują ptaki. Co kilkanaście minut uczestnicy widzą, jak obrączkarze wyciągają ptaki, przenoszą je do wnętrza, mierzą, ważą, określają płeć i wiek, zakładają obrączki, a potem wypuszczają. To krótki cykl obserwacji, który jednocześnie służy badaniom i edukacji.

W trakcie jednej z niedziel akcji, podczas spotkania zorganizowanego w styczniu, odnotowano, że zaobrączkowano 35 osobników, a 12 miało już wcześniej założone obrączki. Najczęściej pojawiającymi się gatunkami były sikora bogatka, kos, kowalik, rudzik i sikora sosnówka. Dla porównania, podczas spotkań w sezonie wcześniej zarejestrowano m.in. 20 osobników w styczniu oraz aż 101 ptaków w pierwszym grudniowym terminie.

“Obrączka zawiera zawsze ten sam pakiet informacji: unikatowy numer, nazwa kraju i miasta, gdzie znajduje się centralna stacja ornitologiczna”
— Marcin Węsiora, edukator CIiEE w Gdańsku, biolog i ornitolog z zamiłowania.

Marcin Węsiora wyjaśnia, że odczytany numer można zgłosić do centralnej Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w Górkach Wschodnich — stacja odpowiada zwrotnie, podając informacje o historii obrączkowania. Obrączkowanie drobnych ptaków jest pracochłonne; aby otrzymać informację zwrotną z jednej obrączki często trzeba zaobrączkować setki lub tysiące osobników.

Jak Gdańsk zbiera dane o ptakach zimą

Wszystkie zebrane podczas akcji dane, wraz z numerami obrączek, trafiają do Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w Górkach Wschodnich na Wyspie Sobieszewskiej. Dzięki temu naukowcy mogą śledzić trasy migracji, długość życia poszczególnych osobników i zmiany w składzie gatunkowym ptaków odwiedzających karmniki.

Organizatorzy zachęcają i uprzedzają o niepewności frekwencji:

“Gwarancji, że ptaki będą nikt zapewnić nie może, ale zdradzamy jeden trik, który zwiększa szansę na ich zobaczenie - kto rano wstaje… ten ma jednak większe szanse!”

Spotkania odbywają się w wybrane niedziele zawsze w godzinach 7.30 - 11.30. Na sezon 2025/26 zaplanowano jeszcze m.in. terminy: 1 i 15 lutego oraz 1 marca i 15 marca. Wstęp jest otwarty — można przyjść i odejść w dowolnym momencie. W razie złych warunków akcja może zostać odwołana — organizatorzy informują na bieżąco na swoich kanałach.

Odwiedzając punkt obrączkarski, można:

• zobaczyć technikę odłowu i obrączkowania;
• poznać pracę obrączkarza i rozpoznać gatunki;
• dowiedzieć się, czy i jak dokarmiać ptaki oraz jak umieścić bezpieczny karmnik;
• spotkać innych miłośników przyrody.

Wydarzenie jest finansowane ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Dla osób, które planują przyjść — kilka praktycznych wskazówek: ubierzcie się ciepło i cicho, przyjdźcie rano, jeśli chcecie zwiększyć szanse na obserwację; zabierzcie lornetkę lub aparat z dobrym zoomem, bo numer obrączki czasami da się odczytać bez chwytania ptaka; trzymajcie psy z dala od miejsca odłowu. Jeśli znajdziecie obrączkę lub martwego ptaka z obrączką — zgłoście numer do Stacji w Górkach Wschodnich poprzez formularz zgłoszeniowy, by dołożyć swoją obserwację do badań prowadzonych w Gdańsku.

na podstawie: Urząd Miejski w Gdańsku.