Kremlowska propaganda jako broń. W Gdańsku pokazano, jak działa

Relikwia wysłana na front, opowieści o „fabrykowaniu wścieklizny” w Warszawie i obrazy wojny pokazywane dzieciom w najlepszym czasie antenowym – takie przykłady padły podczas spotkania w Instytucie Kultury Miejskiej. Agnieszka Jędrzejczyk z OKO.press tłumaczyła, jak rosyjskie media budują zgodę na przemoc i podporządkowanie silniejszemu. W programie 10. Gdańskich Dni Demokracji znalazły się też rozmowy o dezinformacji, cyberbezpieczeństwie i odporności psychicznej.

• Relikwia Dymitra Dońskiego trafia do opowieści o wojnie
• Dezinformacja, algorytmy i przygotowanie na kryzys
• Szkoły, cyberbezpieczeństwo i film o Andrzeju Wajdzie

Relikwia Dymitra Dońskiego trafia do opowieści o wojnie

Dziennikarka OKO.press, prowadząca rubrykę „Goworit Moskwa”, przywołała historię Dymitra Dońskiego, XIV-wiecznego księcia moskiewskiego uznanego przez rosyjską cerkiew za świętego. Według kremlowskich przekazów odnaleziono jego szczątki. Władimir Putin miał zdecydować o umieszczeniu ręki świętego w relikwiarzu i wysłaniu jej do okupowanego przez Rosję Doniecka.

Patriarchat Cerkwi Moskiewskiej przedstawiał relikwię jako wsparcie dla rosyjskich wojsk. W tej narracji religijny symbol miał znaleźć się na jednej linii frontu z żołnierzami, a zwycięstwo Rosji otrzymywało sankcję religijną. Kreml i cerkiew przekonywały odbiorców, że „Bóg jest niewątpliwie z Rosją”.

Jędrzejczyk wskazywała, że podobne historie nie są ciekawostką, lecz częścią codziennego przekazu kierowanego do rosyjskiego społeczeństwa.

To jest broń „balistyczna”, która wali także w nas codziennie – powiedziała Agnieszka Jędrzejczyk.

Wśród grup przedstawianych w rosyjskich mediach z pogardą wymieniła Polaków, Ukraińców, uchodźców, osoby LGBT i kobiety. Jako przykład absurdalnej informacji podała przekaz, według którego Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie „fabrykuje wściekliznę do ataków na Rosję”.

Dziennikarka mówiła również o obrazach przemocy emitowanych codziennie w rosyjskiej telewizji. W najlepszym czasie antenowym widzowie oglądają sceny zabijania i niszczenia Ukrainy, a dostęp do tych treści mają także dzieci. Taki przekaz oswaja przemoc, przedstawia rosyjskie roszczenia jako uzasadnione i utrwala przekonanie, że rację ma zawsze silniejszy.

Rosyjska telewizja uczy widzów, że przemoc jest naturalna, rosyjskie roszczenia są racjonalne, rządzi silny, a słaby nie ma nic do powiedzenia – mówiła dziennikarka.

W tym samym schemacie mieści się porównanie rosyjskiej agresji na Ukrainę do zachowania orek, które atakują i zjadają niedźwiedzie polarne. Putin przedstawił taką analogię podczas spotkania z nauczycielami, wskazując, czego powinni uczyć dzieci. Jędrzejczyk oceniła ten sposób kształtowania przekazu jednoznacznie:

To pranie mózgu jest naprawdę groźne.

Dezinformacja, algorytmy i przygotowanie na kryzys

Wykład Agnieszki Jędrzejczyk był częścią programu spotkań w IKM. Podczas wydarzenia z młodzieżą wiceprezydentka Gdańska Monika Chabior pytała, czy odbiorcy potrafią rozpoznać wpływ algorytmów i rosyjskiej Federacji na własne decyzje.

O fake newsach, dezinformacji, pseudoekspertach i zalewie treści generowanych przez AI mówili także:

• Michał Fedorowicz z Res Futura,
• Jarosław Włodarczyk z Press Club Polska,
• Marta Glanc z Demagoga.

Odbyło się również spotkanie w formule „żywej biblioteki” z gośćmi z Czech, Ukrainy, Stanów Zjednoczonych i Gruzji. Osobną sesję poświęcono przygotowaniu na sytuacje kryzysowe oraz bezpieczeństwu osób zależnych. Poprowadziła ją wojewoda pomorska Beata Rutkiewicz.

Dla mieszkańców praktyczny wniosek z tych spotkań jest prosty: odporność na propagandę nie ogranicza się do sprawdzania pojedynczych nagłówków. Obejmuje także rozpoznawanie emocjonalnych przekazów, ostrożność wobec rzekomych ekspertów oraz świadome zarządzanie informacjami, które docierają do dzieci i dorosłych.

Szkoły, cyberbezpieczeństwo i film o Andrzeju Wajdzie

Kolejna część 10. Gdańskich Dni Demokracji odbędzie się 15 i 16 września w Europejskim Centrum Solidarności. Program skierowano przede wszystkim do środowiska szkolnego. Zaplanowano rozmowy i warsztaty dotyczące:

• edukacji medialnej,
• cyberbezpieczeństwa,
• higieny cyfrowej,
• odporności psychicznej,
• przeciwdziałania przemocy i sytuacjom kryzysowym.

Uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych wezmą udział w wystąpieniach w formule TEDx. Wśród tematów znajdą się prawa człowieka, media i odporność psychiczna. Dyrektorzy oraz nauczyciele będą pracować nad wprowadzaniem nowego komponentu edukacji medialnej, między innymi podczas paneli i warsztatów przygotowanych z udziałem Press Club Polska.

Specjalny moduł przewidziano dla psychologów i pedagogów szkolnych. Dwudniowe zajęcia poprowadzi Stowarzyszenie Homo Faber. Obejmą profilaktykę przemocy rówieśniczej, interwencję kryzysową oraz rozwiązywanie konfliktów, także międzykulturowych. Młodzież zajmie się natomiast uzależnieniami cyfrowymi, przemocą w sieci i higieną informacyjną.

15 września o godz. 18 w audytorium Europejskiego Centrum Solidarności odbędzie się przedpremierowy pokaz dokumentu TVP Gdańsk „Andrzej Wajda. Człowiek z Gdańska”. Wstęp będzie bezpłatny, ale na wydarzenie potrzebne są bilety. Po projekcji zaplanowano rozmowę z twórcami i świadkami historii.

Film Macieja Niemiro przedstawia związki reżysera z Gdańskiem – od teatralnego debiutu, przez relacje z Solidarnością i tytuł honorowego obywatela miasta, po współpracę z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim oraz Europejskim Centrum Solidarności. Wykorzystano w nim materiały archiwalne i osobiste wspomnienia Wajdy. Rozmowę poprowadzi dziennikarz Wojciech Suleciński, a wśród gości znajdą się między innymi Mirosław Baka, Jerzy Borowczak, Małgorzata Jarmułowicz, Michał Juszczakiewicz, Jerzy Kiszkis, Krzysztof Kornacki, Justyna Limon i Mirosław Waga.

na podstawie: Urząd Miejski w Gdańsku.