Wspomnienia i modlitwy pod Pomnikiem Kindertransportów - gdańskie obchody

W cieniu Nowej Synagogi i przy ruchliwym dworcu zebrały się osoby, by oddać hołd ofiarom Holokaustu. W Gdańsku przemawiano, modlono się i zapalano znicze — od wspomnień rodzinnych po globalne sygnały pamięci. Wypowiedzi dyplomatów i przedstawicieli gminy żydowskiej łączyły osobiste relacje z apelem o pamięć.

• Gdańsk podczas dnia pamięci - modlitwy, przemówienia i symbolika
• Przy Pomniku Kindertransportów - znicze, przemówienia i gesty pamięci
• Dawne życie żydowskie i współczesne ślady pamięci

Gdańsk podczas dnia pamięci - modlitwy, przemówienia i symbolika

Uroczystości odbyły się w rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau, 27 stycznia. W Nowej Synagodze i w przestrzeni miejskiej głos zabrali przedstawiciele władz, dyplomaci oraz liderzy społeczności żydowskiej. Zastępczyni prezydent Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania Monika Chabior mówiła o osobistym wymiarze tego dnia i o konieczności pielęgnowania pamięci.

“Spotykamy się w bardzo wyjątkowym dniu, w którym wspominamy ofiary Shoah.”
— Monika Chabior

Konsul Republiki Federalnej Niemiec w Gdańsku Diane Röhrig przypomniała o gestach symbolicznych — m.in. opuszczeniu flagi do połowy na budynku placówki przy Alei Zwycięstwa 23 — oraz o międzynarodowych inicjatywach pamięci, w tym sesji pamięci w Bundestagu zaplanowanej na 28 stycznia.

Przy Pomniku Kindertransportów - znicze, przemówienia i gesty pamięci

Uczestnicy przemieścili się pod Pomnik Kindertransportów przy Dworcu PKP Gdańsk-Główny, odsłonięty 6 maja 2009 r., gdzie złożono znicze i wysłuchano krótkich przemówień. Przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Gdańsku Michał Samet rozpoczął swoją część ceremonii od zagrania na szofarze i przytoczył fragment z pism ostatniego rabina getta warszawskiego.

“Bóg odwrócił swoją twarz, żeby dzieci nie widziały jego łez”
— Michał Samet (cytując Kalonimusa Kalmana Szapiro)

W przemówieniach pojawiały się refleksje o skali tragedii — o milionach ofiar — oraz podziękowania za zachowanie pamięci o gdańskich Żydach, w tym za działania śp. Pawła Adamowicza. Konsul Röhrig zwróciła też uwagę na współczesne narzędzia upamiętniania, wskazując na działalność świadków historii, takich jak Tova Friedman, urodzona 7 września 1938 roku w Gdyni .

“Jestem wdzięczna, że są osoby takie, jak Tova Friedman, gotowe dzielić się swoją historią”
— Diane Röhrig

Wspomniana Tova Friedman, która po wojnie wyemigrowała do USA, prowadzi wraz z wnukiem kanał na platformie TikTok obserwowany przez ponad pół miliona osób — przykład łączenia osobistych świadectw z dotarciem do młodszych odbiorców.

Organizatorami obchodów były:

• Miasto Gdańsk
• Gmina Wyznaniowa Żydowska w Gdańsku
• Muzeum Gdańska
• Gdański Archipelag Kultury
• Fundacja Kultury-Zbliżenia

Dawne życie żydowskie i współczesne ślady pamięci

Historia społeczności żydowskiej w Gdańsku sięga średniowiecza — pierwsze osadnictwo zanotowano na Wyspie Spichrzów. Na przełomie XVIII i XIX wieku istniało tu kilka zorganizowanych gmin; przed II wojną światową liczba Żydów na terenie Wolnego Miasta Gdańska oceniana była na od 11 do 30 tysięcy, funkcjonowały synagogi, szkoły i instytucje kulturalne. Dziś Gmina Wyznaniowa z siedzibą w Nowej Synagodze przy ul. Partyzantów 7 zrzesza 67 członków, choć faktyczna liczba osób pochodzenia żydowskiego w mieście jest znacząco większa.

W praktycznym wymiarze obchody łączą rytuał z działaniem edukacyjnym: krótkie ceremonie, przemówienia i przypomnienia biograficzne służą nie tylko upamiętnieniu zmarłych, ale i przekazywaniu wiedzy młodszym pokoleniom — zarówno poprzez tradycyjne modlitwy, jak i nowoczesne kanały, na których świadkowie historii dzielą się swoimi wspomnieniami.

na podstawie: UM Gdańsk.