Dziesięć lat tunelu pod Martwą Wisłą pokazało, jak wiele pracy kryje się pod jezdnią

Pod Martwą Wisłą w Gdańsku od lat działa odcinek infrastruktury, który na co dzień nie przyciąga uwagi, a jednak mocno wpływa na układ ruchu w centrum. Tunel odciążył śródmieście, ale z biegiem lat stał się także sprawdzianem dla systemów bezpieczeństwa, obsługi technicznej i ludzi dyżurujących przy monitorach. W danych z Gdańskiego Zarządu Dróg widać wyraźnie, że to nie jest zwykła podziemna trasa, lecz obiekt, który nie znosi improwizacji.

• Tunel, który odciążył śródmieście i stał się ważnym skrótem przez Martwą Wisłę
• W podziemiu pracuje monitoring, procedury i ludzie, których widać dopiero w kryzysie
• Po tysiącach zdarzeń przyszła pora na kolejne modernizacje

Tunel, który odciążył śródmieście i stał się ważnym skrótem przez Martwą Wisłę

Podziemny przejazd ma 1377 metrów długości i składa się z dwóch osobnych rur, w każdej po dwa pasy ruchu. Taka konstrukcja od początku miała odsunąć część tranzytu od najbardziej obciążonych ulic w centrum i według analiz rzeczywiście to zrobiła – natężenie ruchu w śródmieściu spadło o około 20 procent. Dla kierowców oznacza to krótszy i bardziej przewidywalny przejazd, a dla miasta mniej spiętrzeń tam, gdzie każdy dodatkowy samochód szybciej zamienia się w korek.

Obiekt schodzi pod dnem Martwej Wisły płytko tylko miejscami, bo minimalna głębokość wynosi około 9 metrów, a maksymalnie tunel znajduje się 35 metrów pod lustrem wody. Zaprojektowano go z myślą o ewakuacji – między rurami są siedem przejść awaryjnych, a kolejne cztery wyjścia prowadzą do budynków technicznych. To właśnie takie elementy decydują, że podziemna przeprawa może działać bezpiecznie także wtedy, gdy zwykły ruch zamienia się w sytuację nagłą.

W podziemiu pracuje monitoring, procedury i ludzie, których widać dopiero w kryzysie

Na co dzień tunel utrzymuje Gdański Zarząd Dróg wraz z firmą wyłonioną w przetargu. Z zewnątrz wszystko wygląda zwyczajnie, ale pod ziemią działa stały zespół – dziesięciu operatorów monitoringu wizyjnego pracuje przez całą dobę, a obok nich są technicy i osoby koordynujące utrzymanie obiektu. To właśnie oni reagują na sygnały z systemów i czuwają nad tym, by drobna usterka nie przerodziła się w poważniejszy problem.

Sercem nadzoru jest system SCADA, który zbiera dane z ponad 40 tys. punktów. Dzięki temu można na bieżąco śledzić stan urządzeń, widzieć nieprawidłowości i szybko uruchamiać odpowiednie działania. W obiekcie takiej klasy liczy się tempo reakcji, bo w tunelu nie ma miejsca na zwłokę – każdy sygnał z instalacji może oznaczać konieczność sprawdzenia wentylacji, oświetlenia, odwodnienia albo łączności.

Bezpieczeństwo opiera się też na regularnych ćwiczeniach z udziałem służb. Gdański Zarząd Dróg przygotowuje dokumentację bezpieczeństwa, instrukcje robót i zasady dla ekip zewnętrznych, ale dopiero wspólne działania strażaków, policji i ratowników pozwalają sprawdzić, czy wszystko zagra w realnym zdarzeniu. Ostatnie takie ćwiczenia odbyły się w październiku 2025 roku, a ich sens jest prosty – w tunelu każda minuta i każdy ruch służb mają znaczenie.

Po tysiącach zdarzeń przyszła pora na kolejne modernizacje

Od kwietnia 2016 roku do końca 2025 roku w tunelu odnotowano 3316 zdarzeń. To średnio więcej niż jedno na dzień, ale sama liczba nie mówi wszystkiego – najczęściej chodziło o zatrzymane auta i awarie pojazdów, których było 1253. Pojawiały się też przypadki wjazdu zbyt wysokich pojazdów, pieszych i rowerzystów oraz przedmiotów leżących na jezdni. Z perspektywy zarządcy to ważna wskazówka: najwięcej kłopotów nie sprawia sama konstrukcja, lecz zachowania użytkowników ruchu.

W całej dekadzie eksploatacji odnotowano tylko jeden pożar – 30 października 2025 roku, gdy zapalił się samochód osobowy zatrzymany w tunelu. Z drugiej strony obiekt ani razu nie został zalany, nawet podczas bardzo silnych opadów w 2016 roku. To pokazuje, że systemy odwodnienia i zabezpieczenia działają skutecznie, choć wymagają ciągłej kontroli i serwisu.

Najwięcej pracy przynoszą jednak nie spektakularne zdarzenia, lecz codzienna walka z zużyciem. Tunel ma ponad 30 systemów technicznych – od wentylacji i oświetlenia po monitoring, łączność radiową, ochronę przeciwpożarową i odwodnienie. W ciągu roku realizowanych jest 639 rodzajów czynności serwisowych, co po zsumowaniu daje niemal 3000 operacji. Gdański Zarząd Dróg utrzymuje też magazyn z ponad 300 pozycjami części zamiennych, żeby w razie awarii nie tracić czasu na szukanie elementów poza obiektem.

Doświadczenia z ostatnich lat pokazują, jak wymagające jest to środowisko. Wilgoć i warunki panujące pod ziemią przyspieszają korozję stalowych elementów, psują hydranty, zamki drzwi ewakuacyjnych i połączenia śrubowe. Problemem bywa też brud i zanieczyszczenia wnoszone przez pojazdy, które potrafią zapchać odwodnienie liniowe. Do tego doszedł przykład systemu zasilania awaryjnego w budynku Centrum Zarządzania Tunelem – wymiana akumulatorów musiała nastąpić wcześniej, niż zakładano, bo po krótkim czasie zaczęły puchnąć kolejne ogniwa.

Dlatego po dekadzie użytkowania tunel wchodzi w etap kolejnych inwestycji. Już wcześniej rozbudowano łączność radiową i wymieniono oświetlenie w budynkach technicznych na LED, a teraz planowane są dalsze prace:

• kompleksowa wymiana opraw sodowych oświetlenia ogólnego i awaryjnego,
• modernizacja systemu CCTV,
• wymiana urządzeń automatyki,
• odnowienie tablic zmiennej treści.

Koszt tych działań szacowany jest na około 10 mln zł. To wydatek, który w miejskiej infrastrukturze nie wygląda spektakularnie, ale w przypadku tunelu oznacza po prostu utrzymanie standardu, który pozwala mu działać bezpiecznie i przewidywalnie przez kolejne lata.

na podstawie: GZDiZ.