Czterysta przeszczepów wątroby w UCK. Gdański program idzie dalej

Za liczbą 400 przeszczepów stoją konkretni pacjenci, wielogodzinne operacje i praca zespołu wielu specjalistów. W Uniwersyteckim Centrum Klinicznym ostatnią z tych transplantacji przeszła 61-letnia kobieta z niewydolnością wątroby wywołaną przewlekłym zapaleniem typu C. Ośrodek nie zatrzymuje się jednak na jubileuszowym wyniku – rozwija nowe metody leczenia i przygotowuje kolejne rozwiązanie dla pacjentów wymagających przeszczepu.

• Pacjentka po czterech setkach wróciła do domu
• Nowe technologie rozszerzają możliwości gdańskiego ośrodka
• Alkohol i stłuszczenie wątroby wśród najczęstszych przyczyn

Pacjentka po czterech setkach wróciła do domu

Czterechsetną transplantację wątroby przeprowadzono w UCK 31 maja 2026 roku. Pacjentka, pani Grażyna, miała 61 lat. Do niewydolności narządu doprowadziło przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C.

Zakwalifikowanie jej do operacji wymagało szczególnie dokładnej oceny. Kobieta była wyniszczona, miała małą masę mięśniową i cechy zespołu kruchości, czyli stanu zwiększającego ryzyko powikłań oraz trudniejszego powrotu do sprawności.

„Kwalifikacja pacjentki do przeszczepienia nie była oczywista” – podkreśla dr hab. n. med. Piotr Domagała, koordynator Uniwersyteckiego Centrum Transplantacji i Chorób Wątroby UCK oraz kierownik programu transplantacji wątroby.

Po zabiegu pacjentka czuła się bardzo dobrze i została wypisana do domu. Jak zaznacza lekarz, na taki rezultat pracowali nie tylko chirurdzy, lecz także pielęgniarki, dietetycy, fizjoterapeuci i psychologowie. Dla osób przygotowywanych do transplantacji oznacza to, że opieka obejmuje nie tylko samą operację, ale również przygotowanie organizmu i późniejszą rekonwalescencję.

Nowe technologie rozszerzają możliwości gdańskiego ośrodka

Czterechsetny przeszczep jest jednym z kilku etapów rozwoju programu. W maju 2024 roku zespół UCK po raz pierwszy wykorzystał w transplantacji wątrobę poddaną wcześniej pozaustrojowej perfuzji w hipotermii z oksygenacją, określanej skrótem HOPE.

Podczas tej procedury przez narząd przepływa natleniony płyn o temperaturze około 12 stopni Celsjusza. Pompa podtrzymuje obieg poza organizmem, a metoda może ograniczyć uszkodzenia wątroby i poprawić jej funkcjonowanie po przeszczepieniu.

W 2025 roku zespół rozpoczął także kwalifikowanie wybranych osób z nieresekcyjnym rakiem dróg żółciowych wnęki wątroby. Wspólnie z Kliniką Onkologii i Radioterapii UCK opracowano schemat obejmujący radio- i chemioterapię przed przeszczepem. Z takiej ścieżki mogą skorzystać wyłącznie pacjenci spełniający bardzo rygorystyczne kryteria medyczne, wpisani na krajową listę oczekujących i mający dostępny odpowiedni narząd.

Kolejna zmiana nastąpiła w kwietniu 2026 roku. W UCK rozpoczęto operacje guzów wątroby z wykorzystaniem systemu robotycznego. Technologia pozwala wykonywać bardziej złożone resekcje małoinwazyjnie, a według specjalistów może oznaczać dla pacjentów krótszy powrót do zdrowia, wcześniejsze opuszczenie szpitala i mniejsze dolegliwości bólowe.

„Operacja z asystą robotyczną umożliwia lepszą wizualizację naczyń i dróg żółciowych, pozwala na ograniczenie utraty krwi i zmniejsza ryzyko powstania przetoki żółciowej” – wyjaśnia dr n. med. Agnieszka Lepiesza, specjalistka chirurgii ogólnej i transplantologii klinicznej.

Ośrodek przygotowuje się ponadto do uruchomienia perfuzji normotermicznej. W tym wariancie wątroba jest utrzymywana w temperaturze zbliżonej do temperatury ludzkiego ciała, czyli około 37 stopni Celsjusza. Pozwala to ocenić funkcjonowanie narządu jeszcze przed jego przeszczepieniem.

„Liczymy, że w ciągu najbliższych miesięcy wykonamy pierwszą perfuzję pozaustrojową wątroby w normotermii” – mówi dr Piotr Domagała.

Alkohol i stłuszczenie wątroby wśród najczęstszych przyczyn

W 2026 roku specjaliści UCK przeszczepili już ponad 30 wątrób. Najczęstszą przyczyną skrajnej niewydolności narządu pozostają uszkodzenia toksyczne, przede wszystkim związane z nadużywaniem alkoholu. Coraz częściej lekarze obserwują również choroby wynikające ze stłuszczenia wątroby i zespołu metabolicznego.

„Pacjentami Centrum są osoby w różnym wieku. Najmłodszy przeszczepiany pacjent miał 18 lat, a najstarszy 71” – mówi lek. Hubert Grabowski, specjalista chorób wewnętrznych i chorób zakaźnych, odpowiedzialny za kwalifikowanie pacjentów do transplantacji.

Program przeszczepiania wątroby w UCK rozpoczęto w 2018 roku. Pierwszą operację wykonano 18 kwietnia tego roku u 29-letniego mężczyzny z marskością wątroby. Zabieg trwał 365 minut i zakończył się pomyślnie.

Oficjalne otwarcie programu nastąpiło 27 lutego 2019 roku. Wcześniej przeprowadzono sześć udanych transplantacji pod nadzorem ośrodka UCK Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. W kolejnych latach gdański zespół uzyskał samodzielność i rozszerzał zakres stosowanych metod.

„Naszym priorytetem jest zapewnienie pacjentom najwyższej jakości opieki przed, w trakcie i po transplantacji wątroby” – zaznacza dr Piotr Domagała.

Rozwój programu oznacza więc nie tylko większą liczbę wykonanych operacji. To także możliwość leczenia bardziej złożonych przypadków, dokładniejszej oceny narządów przeznaczonych do przeszczepu i wykorzystania technik, które mogą ograniczyć obciążenie pacjenta po zabiegu.

na podstawie: Portal gdansk.pl.