Na Targu Rakowym zabrakło ostatnich świadków Powstania Warszawskiego

Na Targu Rakowym spotkali się kombatanci, ich bliscy, żołnierze, harcerze, politycy, Gdańszczanie i turyści. Wśród uczestników nie było już jednak żadnego świadka walk sprzed 82 lat. Pamięć o powstańcach uczczono minutą ciszy, apelem poległych i salwą honorową.

• Śmierć Adama Borowskiego zmieniła wymowę uroczystości
• Potomkowie przejmują opowieść o Armii Krajowej
• Apel poległych i modlitwa za powstańców

Śmierć Adama Borowskiego zmieniła wymowę uroczystości

W lipcu zmarł Adam Borowski „Nikita”, ostatni powstaniec warszawski, który po wojnie związał swoje życie z Gdańskiem. Miał 100 lat. Podczas uroczystości jego pamięć uczczono na początku spotkania minutą ciszy.

Piotr Grzelak, pierwszy zastępca prezydenta Gdańska, przypomniał, że Borowski jako bardzo młody chłopak walczył na Woli w szeregach Armii Krajowej, w zgrupowaniu Chrobry 2. Później trafił do niemieckiej niewoli. Przez dziesięciolecia opowiadał młodym ludziom o powstaniu, ale – jak podkreślił Grzelak – najczęściej mówił nie o sobie, lecz o koleżankach i kolegach, którzy zginęli.

„Adam Borowski przez dziesięciolecia był nie tylko świadkiem historii, ale także – dla młodych – jej nauczycielem”.

W wystąpieniu Piotr Grzelak nawiązał również do niemieckich rozkazów dotyczących Warszawy i jej mieszkańców. Powstańcy mieli zostać zabici bez brania jeńców, a stolica – zrównana z ziemią, by stać się ostrzeżeniem dla innych. Mimo tego opór trwał 63 dni. Wspomniano zarówno uczestników walk, wśród których byli bardzo młodzi ludzie, jak i ludność cywilną.

Kilkaset osób obecnych na Targu Rakowym uczciło w ten sposób nie tylko rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego, lecz także pamięć człowieka, który przez lata był bezpośrednim łącznikiem między wojenną historią a kolejnymi pokoleniami.

Potomkowie przejmują opowieść o Armii Krajowej

W imieniu majora w stanie spoczynku profesora Jerzego Grzywacza, prezesa Okręgu Pomorskiego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, przemawiała Jadwiga Basińska, prezeska gdańskiego koła związku. Profesor Grzywacz, powstaniec warszawski, co roku zabierał głos podczas uroczystości przy Targu Rakowym.

Basińska reprezentowała nie tylko jego, ale także drugie i trzecie pokolenie rodzin związanych z Armią Krajową. Jej ojciec, Henryk Basiński, był żołnierzem AK i od początku angażował się w działalność organizacji.

„Nam, dzieciom, wnukom, prawnukom przypada nie tylko dzielenie trosk dnia codziennego z ostatnimi z ostatnich żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, ale i przekazywanie dalej pałeczki pokoleń”.

Wspomniała, że po śmierci ojca wstąpiła do Koła Gdańsk Światowego Związku Żołnierzy AK, by wesprzeć matkę. Wtedy dowiedziała się, jak wielu powstańców warszawskich po wojnie zamieszkało w Trójmieście. Zakładali tu rodziny, zdobywali wykształcenie i uczestniczyli w odbudowie Gdańska. Dla części z nich miasto stało się schronieniem w trudnych latach powojennych.

Jej wystąpienie dotyczyło także odpowiedzialności potomków. Sama rocznica nie wystarcza, jeśli pamięć kończy się na podniosłych słowach. Gdy odchodzą ostatni świadkowie, większego znaczenia nabierają rodzinne wspomnienia, działalność związków kombatanckich i rozmowy z młodszymi pokoleniami.

„Szacunek dla czynów wspominanych dziś bohaterów okażemy nie za pomocą pięknych słów, ale podążając za ich przesłaniem”.

Apel poległych i modlitwa za powstańców

Modlitwę za uczestników powstania, mieszkańców Warszawy oraz osoby, które przekazywały jego przesłanie następnym pokoleniom, odmówił ksiądz prałat Ireneusz Bradtke, proboszcz Bazyliki Mariackiej. W niedzielę, 2 sierpnia, w południe odbędzie się tam msza święta w intencji powstańców.

Podczas uroczystości ppor. Paweł Domaradzki z Garnizonu Gdańsk odczytał apel poległych. Po nim żołnierze oddali salwę honorową, a uczestnicy złożyli kwiaty u stóp pomnika. Wśród osób składających hołd byli między innymi radni Gdańska: przewodnicząca Agnieszka Owczarczak, Kamila Błaszczyk, Kazimierz Koralewski i Andrzej Kowalczys, a także przedstawiciel Młodzieżowej Rady Miasta Gdańska.

Za wojskową oprawę odpowiadali żołnierze Garnizonu Gdańsk oraz Orkiestra Reprezentacyjna Marynarki Wojennej. tegoroczne obchody miały szczególny wymiar: po raz pierwszy odbyły się bez udziału żyjącego powstańca warszawskiego związanego z Gdańskiem.

na podstawie: Serwis gdansk.pl.