Bursztyn wraca do apteki. W Gdańsku pokażą jego leczniczą historię

W Muzeum Bursztynu szykuje się otwarcie, które łączy naukę, historię i dawne wyobrażenia o „bałtyckim złocie”. Na jednej wystawie pojawi się bursztyn jako składnik leków, na drugiej – w roli materiału dla twórców, a obok nich także efekty projektu, w którym spotkały się osoby od 4 do 94 lat. Największe zainteresowanie budzi jednak opowieść o bursztynowej aptece, bo dotyka pytania, które przez stulecia wracało w domach, gabinetach i laboratoriach. W Gdańsku ta historia dostaje teraz muzealną formę.

• Bursztyn z apteczek i receptur wraca na muzealną salę
• Kopernik i gdański ślad pokazują, jak zmieniała się wiara w jego moc
• Jubileuszowy artysta i projekt międzypokoleniowy domykają bursztynowy dzień

Bursztyn z apteczek i receptur wraca na muzealną salę

Pierwsza z nowych ekspozycji prowadzi przez czasy, gdy bursztyn nie kojarzył się wyłącznie z biżuterią. Trafiał do aptek, do notatek lekarzy i do domowych receptur, a jego rzekome właściwości lecznicze traktowano bardzo poważnie. Wierzono, że pomaga przy chorobach gardła, problemach z układem moczowym, a nawet chroni przed epidemiami.

Wystawa „Bursztynowa apteka. O leczniczych właściwościach bursztynu dawniej i dziś” zestawia te przekonania z dzisiejszą wiedzą. Zamiast jednego prostego wniosku pokazuje długą drogę – od starożytnych autorów i dawnych aptekarzy po współczesne badania. To ważne także dla Gdańska, bo właśnie tutaj już w XVII wieku powstał jeden z pierwszych na ziemiach polskich lekospisów, który wymieniał bursztyn jako środek leczniczy.

– Historia bursztynu to nie tylko historia jubilerstwa i sztuki. Przez stulecia był on również obecny w aptekach, gabinetach lekarskich i domowych recepturach – mówi dr hab. Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska.

Kopernik i gdański ślad pokazują, jak zmieniała się wiara w jego moc

Jednym z najmocniejszych punktów wystawy ma być rekonstrukcja leku według receptury przypisywanej Mikołajowi Kopernikowi. Astronom, znany przede wszystkim z teorii heliocentrycznej, był również lekarzem i sięgał po bursztyn jako składnik medykamentów. Odtworzony syrop na krwiomocz powstał na podstawie notatki zachowanej w druku z 1514 roku, przechowywanym w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali.

To właśnie ten trop sprawia, że ekspozycja nie zamyka się w świecie dawnych legend. Pokazuje także, jak z biegiem czasu zmieniało się myślenie o medycynie i o samym bursztynie. Zwiedzający mają zobaczyć próbki z kolekcji Ottona Helma – gdańskiego aptekarza, chemika i badacza, którego prace należały do ważnych punktów odniesienia w historii badań nad „bałtyckim złotem”.

Twórcy wystawy sięgają też po mniej oczywiste wątki: środki stosowane podczas epidemii dżumy, olejek bursztynowy obecny przez stulecia w europejskich farmakopeach, a nawet eksperymenty związane z transfuzją krwi i próbami wykorzystania pochodnych bursztynu w farmacji oraz perfumerii. To materiał, który dobrze pokazuje, jak cienka bywała granica między wiedzą, doświadczeniem i wiarą w skuteczność.

Jubileuszowy artysta i projekt międzypokoleniowy domykają bursztynowy dzień

Tego samego dnia Muzeum Bursztynu pokaże także jubileuszową wystawę Andrzeja Adamskiego. Artysta świętuje 50 lat pracy twórczej i prezentuje bursztyn w nietypowej, muzycznej odsłonie. To ważny sygnał, że materiał kojarzony z przeszłością wciąż potrafi wejść w nowy rytm i znaleźć dla siebie współczesny język.

Obok sztuki indywidualnej pojawi się jeszcze jeden mocny akcent – efekty projektu „Bursztynowy Reset Głowy”. Wzięło w nim udział blisko sto osób z czterech pokoleń, od najmłodszych dzieci po seniorów. Powstały autorskie bransolety, a sam projekt pokazał, że bursztyn nadal potrafi łączyć ludzi wokół wspólnego działania, nie tylko wokół gabloty.

Wernisaże i praktyczne informacje

1. Kiedy: 27 czerwca, godz. 12.00–14.00
2. Gdzie: Muzeum Bursztynu
3. Wstęp: wolny podczas wernisażu
4. Uwaga: po zakończeniu otwarcia wstęp na wystawę „Bursztynowa apteka” będzie odpłatny, zgodnie z cennikiem muzeum

Wystawy otwierają się w przeddzień Światowego Dnia Bursztynu, więc dla wielu odwiedzających będą okazją, by spojrzeć na bursztyn szerzej niż zwykle – nie tylko jak na ozdobę, ale też na świadectwo dawnych wierzeń, miejskiej historii i współczesnej pracy twórczej.

na podstawie: Urząd Miejski Gdańsk.